Börnin áđur

Öldruđ frćnka mín sagđi mér frá hvađ allir voru hissa ţegar drengirnir birtust, enginn hafđi vitađ af tilveru ţeirra. Nágrannakona leyfđi drengjunum ađ vera ţegar mađurinn stjúpfađir ţeirra var heima. Hann koma alltaf heim í hádeginu og hann ţoldi ekki drengina, ţeir máttu ekki vera á heimilinu ţegar hann var heima.  Fengu ţeir ađ koma inn til ađ sofa? Ég gleymdi ađ spyrja frćnku mína ađ ţví. Alla vega voru ţeir ţarna á heimilinu ţangađ til móđirin kom ţeim aftur í fóstur. Móđir drengjanna er löngu dáin og ţeir eru líka dánir,  hún  fćddist fyrir meira en einni öld og ólst upp ađ ég held einhvers stađar á Austurlandi. Hún fór til Reykjavíkur og giftist ţar. Einn daginn birtust drengirnir, sá yngri 8 ára held ég. Ţeir voru sendir til konunnar frá ćskuslóđum hennar, ég held ţegar foreldrar hennar dóu og enginn var til ađ hugsa um ţá lengur ţar. Hún hafđi ekki sagt manninum sem hún giftist  frá drengjunum. Hún skildi og giftist seinna ekkjumanni og tók ađ sér ađ búa hans börnum heimili.

Ein af ţeim jólabókum sem mig langar til ađ lesa er bók Péturs Gunnarssonar  ŢŢ í fátćkralandinu.Ég las ritdóm Ţórdísar Ţađ er líka hćgt ađ búa sig til“ og umfjöllun Guđmundar Ţórbergsbók: Á mćrum skáldskapar og frćđa og  dóm Sigurđar Ţórs  Ćvisaga Ţórbergs: Sigurđur Ţór ósáttur

Rithöfundar skilja eftir sig mikiđ efni sem er saga um samtíma ţeirra og viđhorf ţeirra og lífstíl. Sumir rithöfundar eins  og Ţórbergur  skrifa mikiđ um sjálfa sig og hann notar stundum fólk úr fjölskyldu sinni og umhverfi sem viđföng í list sinni. Ég skrifađi fyrir nokkrum árum (14.1.03) blogg um rit hans Sálmurinn um blómiđ, ég lími ţađ inn hérna:

Sálmurinn um blómiđ

Ţórbergur Ţórđarsson skrifađi bókina Sálminn um blómiđ um litla stelpu. Eđa kannski var hann bara ađ skrifa bók um sjálfan sig og barniđ var ţar sögupersóna til ađ uppgötvar veröldina í gegn um gamlan mann (Ţórberg). Svo var bókin líka eins konar ritdeila á keppinautinn Halldór Laxness og skáldsöguformiđ. Ţórbergur var mest fyrir sannar sögur. Ţórbergur kallar stelpuna í sögunni alltaf litlu manneskjuna. Ţessi stelpa var til í alvöru og heitir Helga Jóna Ásbjarnardóttir. Ég man eftir viđtali viđ hana fyrir mörgum árum í Morgunblađinu. Ţađ var víst ekkert skemmtilegt fyrir hana ađ vera ţessi litla manneskja eftir ađ bókin kom út.

Ég veit ekki hvort hún hafi veriđ spurđ hvort hún vildi vera ţessi litla manneskja í ţessari bók sem var um barn en var kannski mest fyrir fullorđna. Kannski er ţetta ţađ sama og raunveruleikasjónvarpiđ núna hálfri öld seinna. Í myndinni Hlemmur er brugđiđ upp svipmyndum af fastagestum á ţessum áfangastađ og fylgst međ lífshlaupi ţeirra um stund og reyndar líka dauđa. Fyrir skömmu birtist í DV bréf frá móđur og öđrum ađstandendum eins af Hlemmbúum í myndinni , titillinn var Niđurlćging út fyrir gröf og dauđa og var ţar deilt á upptökur og viđtöl viđ veikan mann.

Ég fór í fyrra á ljósmyndasýningu Mary Ellen Mark á Kjarvalsstöđum. Ég held ađ bók Ţórbergs, kvikmyndin Hlemmur og ljósmyndir Mary Ellen eigi ţađ sameiginlegt ađ vera ekki skrifađar af og fyrir ţann hóp sem er viđfang í ţessum bókum, ţetta eru verk sem eru skrifuđ fyrir ţá sem standa fyrir utan heim barnsins, flćkingsins og fíkniefnaneytandans. Er ţessi verk raunveruleiki eđa einhvers konar sannleikur? Ég held ađ sá sannleikur sem felst í ţessum verkum er kannski fyrst og fremst sannleikurinn um hvernig ţeir sem skrifa söguna eđa búa til myndverkin líta á ţessa heima.

Annars er gaman ađ spá í hvernig fólk sér mismunandi hluti út úr skáldverkum, Birgir segir ađ Ţögnin eftir Vigdísi Grímsdóttur sé Sálmurinn um blómiđ á hvolfi og segir: "Amma Lindu kallar hana í sífellu litlu manneskjuna en ţađ er sem kunnugt er alţekkt hugtak úr bók Ţórbergs Sálminum um blómiđ. „Litla manneskjan“ gengur eins og eins konar leiđarstef gegnum bókina.." Svo segir Birgir ađ međ ţessu birtist rýni sögu­höfundar á kynbundnum muni bókmenntanna, ađ karlar séu í eđli sínu sögumenn en konur upplifi án ţess ađ miđla. Sobbeggi segir frá sálmi og blómi, Linda upplifir „sálma“ og blóm gegnum ömmu sína og ţögn hennar. Ég hlustađi einu sinni á Dagnýju Kristjánsdóttur segja frá Ţögninni og ţar túlkađi hún ţetta sögu sem fjallar um illsku, valdbeitingu og geđklofa.

Held ég sé ekki er sammála Birgi um ţessa túlkun á kynbundnum mun á bókmenntum, held hann sé eins og margir ađrir ađ leita ađ stađfestingu á sínum eigin viđhorfum í sögnum. Hér dettur mér í hug ađ ein umtalađasta bókin í ár heitir RÖDDIN og er sakamálasaga eftir karlmann. Sakamálasögur eru eins konar óđur til valdsins og kerfisins og viđhalds einhvers konar stjórnsýsluvaldakerfis, kannski er svoleiđis saga andstćđa viđ bók eins og ŢÖGNIN sem er ţađ innhverfasta af öllu innhverfu, píslarganga kraminnar sálar

 Ég tek núna eftir ađ einmitt í ár eru ţessir fjórir listamenn sem ég fjalla um í ţessu gamla bloggi í sviđsljósinu, Ţórbergur sem sögupersóna í bók Péturs, Mary Ellen međ ljósmyndabók um fötluđ börn á Íslandi og Arnaldur međ bókina Harđskafl og Vigdís međ bókina Bíbi. Ég ćtti kannski ađ tengja ţau aftur saman og spá í mynstrinu í ţessum bókum.

En ţađ sem ég hef mestan áhuga á ađ lesa um í fátćkralandinu er hvađa áhrif fjölskylda Ţórbergs, sérstaklega kona hans  ţroskar hann eđa hamlar vexti hans sem listamanns og hvernig hann reyndist fjölskyldu sinni.  Ég hef áhuga á ţví ađ vita hversu vel hann reyndist dóttur sinni og stjúpbörnum sínum.


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Ftaekralandid?

Barattan um braudid?

Stattu thig, drengur?

fuglarnir i breidholtinu / mikael Torfason? svo .. Truntusol eda

Heimsljos .. !

djok.

ef einhver vill heilsteypta bok um thetta erindi .... tali vid Hodda Feita.

Harmsaga aevi minnar vaeri djok ef hun vaeri ekki stundum Real.

Hc

staddur a morkum austurs, vesturs, sudurs og austurs (Maribor) ..

 ..

aldrei nota

Hc (IP-tala skráđ) 19.12.2007 kl. 16:41

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband