Bloggfęrslur mįnašarins, jślķ 2020

"Stóru fangelsin fyrir sunnan"

Freo_prison_WMAU_gnangarra-131

Dómsmįlarįšherra hefur tilkynnt aš loka eigi fangelsi į Akureyri, Sjį žessa frétt Lokun į Akureyri skapar svigrśm fyrir 30 fangelsisrżmi. Dómsmįlarįšherra er śr Garšabęnum, hśn er handvalin til rįšherradóms af öšrum Garšbęingi, formanni Sjįlfsstęšisflokksins Bjarna Benediktssyni. Ég hugsa aš ef hśn vęri Akureyringur og žingmašur fyrir žaš kjördęmi žį myndi hśn ekki hafa sama įhuga į aš leggja nišur stofnanir į Akureyri. Vissulega hafa Akureyringar rįšherra ķ žessari rķkisstjórn, en žaš er ólķklegt aš hann sporni hér viš fęti, hans stjórnmįlasaga hefur einkum falist ķ aš bśa ķ haginn fyrir nokkra noršlenska śtgeršarmenn.

Žaš er alveg stórundarlegt žaš sem haft er eftir dómsmįlarįšherra:

"Bęši erum viš aš sjį undir 80% nżtingu į fanglesisrżmum, viš sjįum ekki aukiš fjįrmagn ķ fangelsismįl į nęstunni og hęgt aš nżta žrjįtķu plįss ķ stóru fangelsunum fyrir sama fjįrmagn og viš nżtum tķu fyrir noršan," segir Įslaug.

Fyrir žaš fyrsta žį er nokkuš undarlegt aš leggja nišur fangelsi į Akureyri, ekki sķst nśna žegar lögreglunįm hefur veriš nżlega flutt til Akureyrar, ég hefši haldiš aš žaš vęri styrkur aš fangelsi vęri ķ sveitarfélagi žar sem lķklegt er aš byggist upp žekking į löggęslu żmis konar. Einnig er Akureyri eini stašur į Ķslandi fyrir utan höfušborgarsvęšiš žar sem nóg ašgengi er aš żmis konar sérfręšingum sem žarf viš slķkar stofnanir.

Einnig er skrżtin žessi įhersla į stóru fangelsin (ég geri rįš fyrir aš įtt sé viš Hólmsheiši og Litla-Hraun) og stórundarlegt aš žaš sé žrisvar sinnum ódżrara aš hafa fanga ķ fangelsi žar en ķ fangelsi į Akureyri. Žaš vęri įhugavert aš fį sundurlišašar upplżsingar um žį śtreikninga. Žaš er hęgt aš nżta tękni ķ margt varšandi eftirlit ķ fangelsum og vandséš hvers vegna einhver stęršarhagkvęmni er žar, en žaš er varla hęgt aš spara ķ žvķ sem lżtur aš žvķ aš fangelsisvistin verši betrunarvist. Žaš er mikiš ķ hśfi aš fangelsi verši ekki śtungunarstöšvar fyrir afbrotamenn. 

Žaš getur ekki veriš affarasęlt aš skoša hagkvęmni fangelsa eins og veriš sé aš reka stór svķnabś eša kjśklingabś. Hvers vegna er gott aš fangelsi séu stór? Mér sżnist reynslan erlendis (og reyndar lķka hérna) vera frekar aš stór fangelsi verši einhvers konar uppeldisstöšvar žeirra sem halda sig röngu megin viš lögin og mynda hópa og tengsl sķn į milli. Hvaš meš fangelsi eins og Kvķabryggju og Sogn? Žaš eru lķtil fangelsi, į aš leggja žau nišur lķka bara af žvķ žau eru lķtil? 

Hér er lżsing į vef fangelsismįlastofnunar į fangelsinu į Akureyri:

Ašstaša er fyrir 10 afplįnunarfanga og einn gęsluvaršhaldsfanga og er ašstašan mjög góš. Ķ fangelsinu er rśmgóš setustofa sem nżtt er sem matstofa og sjónvarpsherbergi. Fangar sjį um matseld. Um 100 m2 lokašur garšur er viš fangelsiš žar sem ašstaša er til boltaleikja og śtiveru. Góš ašstaša er til vinnu, nįms og lķkamsręktar. 

Fangar ķ fangelsinu žurfa aš vera tilbśnir til aš takast į viš vķmuefnavanda sinn og taka žįtt ķ endurhęfingarįętlun og stunda vinnu eša nįm.

Ķ fangelsinu starfa samtals 4 fangaveršir į sólarhringsvöktum og varšstjóri og ašstošarvaršstjóri sem eingöngu ganga dagvaktir. Vaktirnar eru 12 klukkustundir, dagvaktir frį kl. 06:00-18:00 og nęturvaktir frį kl. 18:00-06:00.

Ekkert ķ žessari lżsingu bendir til aš fangelsiš į Akureyri sé óhentugt. Žaš er lķka sišlaust aš tengja saman žörf lögreglunnar į Akureyri fyrir aukiš hśsnęši viš aš žaš sé naušsynlegt aš leggja nišur lķtiš fangelsi į Akureyri eins og gert er ķ oršręšu dómsmįlarįšherra. Vissulega žarf aš leysa hśsnęšismįl stofnana og žaš hefur sennilega aldrei veriš aušveldara en nśna žegar yfirfljótandi magn er af skrifstofuhśsnęši. Žaš er oft žörf į aš leggja nišur fangelsi vegna žess aš žau standast ekki kröfur tķmans og oftast žį vegna žess aš žau eru engum mönnum bjóšandi. Ķ žessari lżsingu į fangelsinu į Akureyri sé ég engin merki žess aš žaš sé eitthvaš aš ašbśnaši žarna og dómsmįlarįšherra kastar bara śt ķ loftiš einhverjum órökstuddum fullyršingum um sparnaš.

Ég hefši haldiš aš stašsetning og gerš fangelsa vęri mikilvęgari įkvöršun en svo aš žaš réšist eingöngu af žvķ aš pakka sem flestum föngum saman ķ sem fjölmennust fangelsi meš sem minnstum tilkostnaši. Žaš er mikilvęgt aš fangelsi séu bęši stofnun til  aš taka śt refsingu  og uppbyggjandi og betrunarhśs. Ķ žvķ er mikilvęgt aš ašstandendur fanga hafi möguleika til aš heimsękja fanga. Žaš er réttlętismįl aš sem flestir fangar hafi möguleika į aš afplįna į stöšum sem ekki eru vķšs fjarri heimili žeirra.

Ég skil ekki žessa įherslu į "stóru fangelsin". Hver er tilgangurinn? Er hann sį aš lķta į alla fanga sem einhvers konar kjśklinga į stóru kjśklingabśi žar sem ašalmarkmišiš er aš hafa kostnaš sem minnstan og hafa geymsluskįla sem stęrsta? 

Eša er sżnin sś aš lķta į alla fanga sem stórhęttulega menn sem žurfi aš vera ķ rammgeršu öryggisfangelsi og vöktun?  

 Eša er tilgangurinn kannski  aš bśa ķ haginn fyrir einkavęšingu fangelsa aš bandarķskri fyrirmynd? Ķ Bandarķkjunum eru į hverjum tķma  nokkrar milljónir manns innilokašir ķ fangelsum, fangar  vinna žar fyrir smįnarkaup sem er allt nišur ķ 60 sent į tķmann ķ einhvers konar stórum žręlabśšum sem kallast fangelsi.

 

Tengill

Fangelsin į Ķslandi

myndin er af įströlsku fangelsi  sem nįši yfir  sex hektara.


Borgaralaun, Bandarķkjažing og Kórónukreppan

200418-F-BW249-1021
Borgaralaun (UBI) og svipašar ašgeršir heyrast ę oftar nefndar sem  lausn į žeirri hyldjśpu efnahagskreppu sem heimsbyggšin hrapar nś nišur ķ. Žaš er öllum ljóst, meira segja höršustu andstęšingum rķkisvalds aš žaš er śtilokaš annaš en grķpa til einhvers konar rķkishagstjórnar į svona óvissutķmum, tķmum žar sem hagkerfi er skellt ķ lįs vegna farsóttar sem lamar mikiš af atvinnulķfi og veldur žvķ aš mörg störf hverfa. Og kreppan er ekkert aš hverfa, žaš eru falsvonir aš žaš verši einhvers konar "Opnun" į nęstunni og aš žaš verši endurhvarf til "business as usual". Žaš ganga yfir heiminn miklar sviptingar, ekki bara ķ lķfi okkar og samfélagsskipan heldur lķka ķ hagkerfinu og žaš er lķklegt aš umtalsveršur hluti žeirra starfa sem hurfu meš lokunum ķ Kórónaverufaraldrinum muni ekki koma aftur.
 
Svona umhleypingar ķ atvinnulķfi žar sem störf hverfa er eitthvaš sem viš höfum séš fyrir ķ mörg įr og žaš įn žess aš nein kórónaveira yfirtęki lķkama manna og gerši menn hrędda hvor viš annan. Žaš standa yfir tęknibreytingar sem eru mun stórtękari en fyrri išnbyltingar og alvarlegri fyrir stóran hluta vinnandi fólks žó margir kjósi aš snśa blindu augu aš žvķ og sefja sjįlfan sig meš žvķ aš žaš hafi alltaf gerst ķ sögunni aš störf hafi horfiš en žį hafi bara fullt af störfum komiš ķ stašinn og žaš muni lķka gerast nśna, gott ef ekki meš tilstyrk žessarar ósżnilegu handar sem  Adam Smith og  postula kapķtalķsks markašskerfis prédika aš stżri öllu ķ réttan og hagkvęman farveg. En žaš mun ekki gerast, žaš samfélagskerfi sem viš bśum viš nśna er öldungis ófęrt um aš virka farsęllega ķ slķku umróti og uppstokkun. Žaš mun heldur ekki virka eftir aš umrótiš er gengiš yfir. Kórónukreppan skellur svo į okkur eins stórhrķš į hśs sem žegar var tekiš aš lišast ķ sundur og molna nišur. Störf hurfu eins og hendi vęri veifaš og allir voru reknir heim til sķn. Vissulega mun mörg störf koma til baka en mörg munu breytast og sum munu ekki koma aftur og umrótiš mun lķklega senda marga į vonarvöl.
 
Stjórnvöld ķ kapķtalķskum vesturlöndum leggja įherslu į aš fara sem fyrst ķ sams konar ašstęšur og fyrir kreppu og halda aš žau geti gert žaš meš aš hlś aš fyrirtękjum, žį muni į einhvers undursamlegan og töfrandi hįtt allt verša gott aftur. En margir benda į aš žaš sé betra aš snśa hjįlpinni aš fólkinu og koma fé ķ žeirra hendur sem ekkert eša lķtiš hafa, ef žeir geti keypt vörur og žjónustu , žį muni einhverjir lķka geta skapaš sér störf viš aš selja žeim vörur og žjónustu.  Žaš er ķ svona ašstęšum žar sem viš virkilega veršur aš skoša hugmyndir um borgaralaun eša grunnframfęrslu eša UBI.
 
Einn ötulasti bandarķski talsmašur borgaralauna er Andrew Yang. Hann skrifaši nżlega pistil sem er brżning til Bandarķkjamanna, pistillinn fer hér ķ lauslegri žżšingu minni:
 
Hvaš getur Bandarķkjažing gert til aš afstżra nżrri kreppu
 
Andrew Yang: What congress can do to avoid a new Great Depression (CNN, 2. jślķ 2020) 
(lausleg žżšing)

 

Viš erum į bjargbrśn annarrar heimskeppu ķ Bandarķkjunum. En žingiš hefur vald til aš afstżra žvķ - ef žaš bregst fljótt viš.

 

Farsóttin Covid-19
Nś žegar hafa 125 žśsund manns dįiš af völdum Covid-19 farsóttarinnar ķ USA og  yfir 2.6 milljón hafa smitast og smit heldur įfram aš breišast śt ķ 36 rķkjum, yfir 40 milljón Bandarķkjamanna hafa sótt um atvinnuleysisbętur og hagfręšingar gerar rįš fyrir aš um 42% af žeim störfum sem hafa horfiš komiš ekki aftur.

 

Milljónir manna eru fullir örvęntingar. Žaš mun ekki virka aš opna aftur hagkerfiš žvķ milljónir Bandarķkjamanna įtta sig į žvķ aš farsóttin mun halda įfram aš ęša yfir og žaš er engin leiš aš fara aftur ķ sama far og fyrir žessa kreppu. Ķ Texas var til aš mynda öllum börum lokaš eftir aš reynt var aš opna allt of fljótt og ķ Flórķda eru sumar bašstrandir lokašar į 4. jślķ frķdeginum. Viš veršum aš horfast ķ augu viš og višurkenna aš viš erum mun nęr byrjun žessarar kreppu heldur en endi hennar og bęši atvinnulķf og efnahagslķf veršur ķ lęgš um ófyrirsjįanlega framtķš.

 

Til aš bregšast viš žessum efnahagshamförum žį hefur rķkisstjórn Bandarķkjanna samžykkt röš af efnahagsašgeršum og žar sérstaklega CARES Act. Ķ žessum ašgeršum eru yfir $2 trilljón dollarar settir ķ auknar atvinnuleysisbętur, beinar greišslur, lįn til smęrri fyrirtękja og fjįrframlög til heilbrigšisžjónustu og rannsókna.

 

Žetta er stęrsti hjįlparpakki sem nokkurn tķma hefur veriš samžykktur en er žó hvergi nęrri stór til aš bjarga viš hagkerfi sem hefur veriš lamaš ķ marga mįnuši. Fólkiš eyddi beinum greišslum fyrir nokkrum vikum og brįšum munu auknar atvinnuleysisgreišslur lķka vera uppurnar. CARES Act hjįlparpakkinn hélt milljónum manna į floti en nś er tķminn aš renna śt.

 

Žingir er nśna aš rökręša um hvernig nęsti hjįlparpakki eigi aš vera og žaš lķtur śt fyrir aš vera nśna ķ blindgötu. Žingiš samžykkti $3 trilljón HEROES Act ķ maķ meš fjįrmagni frį rķki og stašbundnum yfirvöldum žar sem allt aš $6,000 voru sett ķ beinar greišslur til allra heimila og įhęttuįlag til žeirra sem sinna naušsynlegri vinnu. Repśblikanar ķ bįšum deildum žingsins vilja greiša śt bónusa til žeirra sem snśa aftur til starfa ķ staš žess aš aukiš fjįrmagn sé sett ķ atvinnuleysisbętur. Enginn viršist vita hvenęr nęsti hjįlparpakki fer ķ gegnum žingiš.

 

Žetta er hręšilegt įstand. Nįlgun žingsins žegar hagkerfi okkar stendur ķ ljósum logum er aš skvetta į žaš svolitlu af vatni og ganga svo ķ burtu į mešan allt fušrar upp. Žaš eru ašeins nokkrar vikur žangaš til fjöldi fólks missir hśsnęši sitt og veršur į götunni og meiri örvęnting hefur ekki veriš sķšan ķ Heimskreppunni. Fólk er žegar ķ margra mķlna bišröšum eftir matargjöfum og įstandiš hrķšversnar ķ žśsundum sveitarfélaga.

 

Hver er svo lausnin? Žaš er frumvarp ķ žinginu nśna meš 40 samflutningsmönnum. Žaš er frumvarpiš the Emergency Money for the People Act - sem gengur śt į aš hver fulloršinn sem hefur minna en $130.000 į įri fįi $ 2000 į mįnuši ķ allt aš 12 mįnuši og hjón meš minna en $260,000 į įri fįi aš minnsta konsti $ 4,000 į mįnuši og aš uppfylltum skilyršum fįi fjölskyldur meš börn allt aš $500 į mįnuši meš hverju barni (upp aš žremur börnum)

 

Žetta myndi setja peningar beint ķ umferš, beint ķ hendur fólks. Žaš myndi hjįlpa tugum milljóna Bandarķkjamanna aš komast ķ gegnum kreppuna og styšja viš  milljónir starfa žvķ fleiri gętu pantaš mat og lįtiš gera viš bķla sķna og verslaš ķ matinn hjį litlum fyrirtękjum sem vinna höršum höndum. Ķ stašinn fyrir aš veita fé stjónvalda til fyrirtękja og vona žaš besta ęttum viš aš veita fé ķ beinan stušning viš fjölskyldur. Žaš myndi gefa Bandarķkjamönnum örygga leiš fram į viš og gefa okkur raunverulega möguleika til aš sigrast į žessari farsótt. Žaš er heilbrigš skynsemi, ža' er įhrifarķkt, ža' er vinsęlt. Žaš mun virka.

 

Viš stöndum andspęnist almennri heilbrigšisvį sem leišir til nżrrar heimskreppu. Tugir milljóna Bandarķkjamanna eru fullir örvęntingar og vonleysis. Žetta žarf ekki aš gerast. Žingiš veršur aš hlusta į bandarķskan almenning, fólkiš sem žaš hefur svariš eiš aš žvķ aš žjóna, og gera žaš sem gera žarf. Ef žingiš bregst ķ žessu žį munum viš sjį lķfshętti okkar molna nišur og bęši Demókratar og Repśplikanar verša aš śtskżra fyrir fyrri kjósendum sķnum hvers vegna žeir brugšust žeim ķ  augljósri sögulegri kreppu. Žessi kreppa hefur žegar kostaš okkur lķf 120 žśsund  Bandarķkjamanna og 40 milljón starfa. Žaš er tķmi til framkvęmda - įšur en kreppan veršur svartari fyrir milljónir.
 
Mynd meš CC leyfi er frį Baile Air Force Base.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband