Maurinn sem smai peninga

a hafa margir reynt a ba tilpeninga. Einfld og nokku brigul ntma afer til a ba til peninga er a komast yfir banka me v a kaupa hann skuldum og lna svo sjlfum sr fyrir bankaskuldunum og lna rum gr og erg. v a er me skuldum sem bankar ba til peninga eaba til sjnhverfingar um a einhver raunveruleg vermti su til staar.

En slandssagan geymir nokkrar sgur af hagleiksmnnum sem voru svo heppnir a fast vitlausri ld og stainn fyrir a vera dir hugvitsmenn og vldundarsmiir voru eir sakfelldir fyrir sjlfsbjargarvileitni sna - a steypa peninga. Einn eirra var Tindala-mi sem smai eins og nafni bendir til ekki spesudali r silfri heldur steypti sna tindali sem ttu frekar ljtir litinn og lttvgir. Annarmyntslttumaur var hann Jn Andrsson Fremra Skgkoti og g rakst frsgn af honum blai og lt flakka hrna me. Peningarnir hans Jns voru dldi stkkir og brotnuu sundur.

Christian_VII_AR_Speciedaler_79001450-artal-1777

Hr eftir er frsgn af Jni sem birtist Frjls j, 27. Tlubla (20.07.1967)

"J6n Andrsson ht maur. Hann var jhagi mikill flesta mlma, sem tka hefur veri a sma hr landi, og sumum essum smum var hann eftir v viburasamur, sem hann var hugvitssamur og olinmur. Hann bj fyrst alllengi Breiafjarardlum, Fremra-Skgskoti, en sast xl upp undan Bakaupsta Snfellsnesi. Hann komst mlaferli 1817 vestur Dlum, vegna falsara peninga, er tali var a hann hefi steypt. Var hann tekinn hndum og dmdur ungum dmi undirrtti Komu ml hans til Landsyfirrttar, og vegna skorts fullgildum snnunum slapp Jn furuvel fr v bralli llu. Um myntflsunarml etta m lesa Landsyfirrttardmum, II. bindi, bls. 6774 og 93105.

Af smum Jns Andrssonar ganga msar sgur, ar meal essar:

egar Jn var lgsttur fyrir a hafa sma peninga, er ekki ekktust fr hinum algengu, en reyndust vera r einhverri stkkri samsetningu og brotnuu sumir, egar eir duttu glf, var hahn tekinn fastur og hafur haldi. Um skei er sagt hann vri fangi hj Magnsi Stephensen Viey, sem var hyfirdmari. Magns tti kki, sem urfti agerar, og hann tlai a senda utan, en me v a hann hafi margt heyrt um hagleik Jns, hugsai hann sr a sna fyrst Jni og vita, hvort hann gti ekki gert a honum.

kikir

egar Jn skoai kkinn, segir hann ekkert um hann, en biur a mega fara t smiju me hann og vera ar einn. a var egar.lti eftir Jni. Magns vildi vita, hverjar tilraunir Jn hefi frammi til a gera a kkinum. Sendi hann v stlku t a smiju, til ess a taka eftir og segja sr san, hva Jn hefist a. egar Jn, sem ekki vildi lta neinn vita, hva hann tti vi kkinn, s stlkuna, sem var a vinkra kringum hann, ba hann hana a fara inn hus Magnsar og tvega sr slu, til ess a strjka af kkisglerjunum. Hn fer og kemur brum aftur me sluna. En mean hafi Jn tt vi kkinn, a er honum sndist og egar stlkan kom, st Jn upp, fr inn og fri Magnsi kkinn. egar Magns n fer a reyna kkinn, hvort hann hafi nokku batna, er sagt, a honum hafi tt hann miklu betri en nokkurn tma ur.

Hafi hann mjg dst a essu viviki og sagt, a ekki hfi a slkur maur sti varhaldi. Hafi Magns v orka, me viturleik snum, a Jni var sleppt r varhaldinu, og a ml hans, t af peningunum datt brlega niur. Hva sem hft er essu, er a vist, a dmurinn yfir Jni var mjg vgur, eftir v sem mlsefni stu til, fbtur svo lgar, a austt var Jni a lka.

Margir vildu oft vita, hvernig Jn hefi fari a ba til fyrrnefnda peninga. En fyrir v var t ls hj Jni, enda jtai hann aldrei peningasminni. Einhverju sinni, egar Jn var hress af vni, sem honum tti gott, tt sjaldan vanrkti hann smar snar ar vi, hugsuu menn sr til hreyfings a veia smaaferina upp r honum, en a vannst ekki, heldur en fyrri. Hann kvast alls ekki vita, hvernig tti a fara a ba til peninga. Og hi frekasta, er hann sagi hr um, var etta: "i geti, piltar, reyna a mta krt og sj, hvernig a tekst."

1024px-Frommer_M1910_parts

egar Jn bj Fremra-Skgskoti, vildi hann sma byssu me koparhlaupi, er skarai fram r algengum byssum. Hann reyndi fyrst a steypa hlaupi utan um jrnsvalning einu lagi, en a misheppnaist, v a egar hann hellti brnum koparnum ofan me jrninu flskurnar, kom vindur , sptti koparnum upp og t um smijuna, svo a ln var, a Jn sakai ekki. Jn htti ekki sminni, heldur steypti hlaupi einlgum btum, lai san saman, geri svo hlaupi a utan rbeint og svalt og borai loks ppuna a. Byssulsinn var honum ekkert fyrir a sma. egar byssan var fullger, flutti hn afarlangt og vel, og seldi Jn hana seinna mrgum byssuverum.

reizlaegar Jn bj xl efri rum snum, brotnai Barverzlun reizluteinn r stli, sem boginn var og rtta tti vi kn sr. essi reizla var snd Jni og hann beinn a setja hana saman. Hann tk ltt undir etta, en fr heim me reizluna tvennu lagi, sau hann legginn san saman, svo a vart var unnt a sj suustainn og fri hana svo eigandanum. Var reizlan jafnviss sem ur. Er hn enn til snis hj mr. (Fyrrgreindar sgur af Jni xl eru skrar 1884 af sra Helga Sigurssyni presti Melum).

Gsli Konrssn segir allmargt af Jni syrpum snm. einum sta kemst hann svo a ori: Dmaftt var smavit Jns, manns ess, er ekkert hefur slkt af rum numi og enginn verkfri, efni n tma hefur fr bhnauki; hefur hann sma stundaklukku a llu og fleira ess httar. Oft var Jn jrnum mli snu, en gat alltaf losa sig r eim. Aldrei reyndi hann a strjka. Jn var gespektarmaur mikill, en kona hans svarri, tk hn fram hj Jni, en ekki hafi hann or v. Nokkru sar henti hi sama Jn sjlfan. Var hann spurur, hvort honum hefi ori a a vilja. Kva hann v fjarri fara. Hitt kva hann veri hafa vana sinn feralagi, ef hallaist, a hengja ktkolu sna lttara baggann. Ekki hafi hann fleiri or um a."

Hr eru fleiri tenglar um Jn og Tindala-ma:


Sasta frsla | Nsta frsla

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband