Bloggfrslur mnaarins, ma 2011

Keisarahallir og aluhallir Berln og Reykjavk

egar g var unglingur var g Myndlistasklanum Reykjavk smundarsal kvldnmskeium a vetri til. g urfti a fara yfir myrkva Sklavruholti til og fr sklanum. var Hallgrmskirkjan smum, g reyndar tk ekki eftir v, g tk bara eftir dimmu og draugalegu byggingarsvi sem g skynjai sem rstir, sem athvarf stigamanna og ribbaldals. Frnka mn var rnd arna einu sinni og g heyri mergjaa lsingu af v hvernig hn varist bfunum og sleppti ekki veskinu snu, gott ef hn bari ekki bfana me veskinu og sveiflai v me fimi kringum sig.

En g var ekki frnka mn og g fr alltaf huganum yfir hvernig g tti a verjast, ea llu heldur flja af vettvangi ef mig yri rist arna myrkrinu ur en g lagi a ganga gegnum svi niur a strtstinni vi Hlemm ar sem g svo bei ti kuldanum og hrinni eftir strt heim vegna ess a tigangsmenn hfu lagt undir sig litla strtbiskli sem var Hlemmi og voru illvgir og httulegir unglingsstlkum sem httu sr anga inn.

Svo liu rin og rstasvi arna Sklavruholtinu breyttist kirkju og gnarfnt og drt orgel kom ar inn sem sagt var a vri strst og fegursta hljfri sem slendingar hafi eignast. N eru liin mrg r san Hallgrmskirkja var tekin notkun og hn er eitt af kennileitum Reykjavkur, oddhvass turn og risastrt grtt kirkjuskip blasa vi af mrgum stum r borginni. g hef tvisvar komi kirkjuna. fyrra skipti var a egar dttir mn fermdist arna v vi bjuggum ingholtunum og seinna skipti var a egar snjflin voru fyrir vestan og enn var leita a flki og um allt sland engdist flk af sorg vegna eirra sem hfu fundist ltnir og kva yfir afdrifum eirra sem enn var leita. var samkoma kirkjunni og kveikt kertum og kirkjan veitti skjl eim sem grtu.

g held a minningar mnar um Hallgrmskirkju egar hn var smum liti vihorf mitt til fegurar hennar dag. Svona hversdags g mjg erfitt me a sj eitthva fallegt vi kirkjuna en mr finnst hn falleg gamlrskvld um tlfleyti egar turninn ber vi himinn inn miju sprengjuregninu.

Vissulega er Hallgrmskirkja kennileiki og eitt af tknum Reykjavkur eins og tmu hitaveitudnkarnir skjuhlinni me hattinum ofan , eins og glerjaa rhsi me mosaveggnum sem sett var niur Tjrninni Reykjavk. En g held ekki a kirkjubyggingin hafi valdi straumhvrfum kirkjustarfi slandi og ekki hef g teki eftir a orgeli stra og mikla hafi breytt miklu kirkjutnlist. Reyndar snist mr a miki hafi fjara undan jkirkjunni eim tma sem liinn er fr v a Hallgrmskirkja var reist og sennilega er kirkjan nna tkn um veldi sem einu sinni var, um tilbeislu og hugmyndakerfi sem er undanhaldi og kannski horfi hj mrgum.

Smn saman tek g Hallgrmskirkju stt og reyndi a segja vi sjlfa mig a etta s hs me starfsemi sem jnar samflaginu en ekki rstasvi, ekki athvarf bfa og ribbaldals. a er reyndar alveg sama hva g segi oft vi sjlfa mig a starfsemin Hallgrmskirkju jni samflaginu, g n ekki a sannfra sjlfa mig, g tri v ekki og g s a ekki annig. g s bara sama rstasvi og unglingsrunum og g s lka nna sumt kirkjur og sumt slensku jkirkjunni og raunar msum rum trflgum sem sklkaskjl ar sem hilmt er yfir brotum gegn konum og brnum.

egar g hugsa um Hallgrmskirkju hugsa g ekki um hve flugt etta mikla hs hafi veri trarlfi slendinga ea mikil lyftistng fyrir kristnihald og hve orgeli drmta hafi gfga kirkjutnlist landinu. Hva veit g svo sem um a, ekki ski g kirkjur nema vi jararfarir og fermingar. g hugsa hins vegar oft um hve miki rmi tmar trllakirkjur hafa borgum og hvers vegna feramenn skoa kirkjur og hvernig kirkjurnar merkja allt anna fyrir feramenn en heimamenn. Fyrir feramann Reykjavk er Hallgrmskirkja ef til vill tkn fyrir borgina og menningu hennar, fyrir mr sem er fdd og uppalin Reykjavk og hef bi ar nnast allt mitt lf er sama kirkja tkn fyrir framandleika og vald sem reynir a aga mig me v a skjta upp lofti tknum um mikilleik sinn.

Turnar og slur og byggingar sem gnfa yfir anna eru kennileiti og tknmyndir og stundum finnst mr kirkjuturnar vera risastr mstur eins og til a beina og safna saman allri eirri orku sem br tilbeislu og tr margra saman einn brennipunkt og senda og taka vi boum fr heimi handan heimsins. Austur Berln horfi g mrg kvld hugfangin sjnvarpsturninn Alexsandertorgi, turninn sem er hsta bygging skalands og tknmynd Berlnarborgar og hugsai um hversu miki hann lktist kirkjuturni og hvort hann hefi ef til vill smu merkingu og hrif. Turninn var reistur Alulveldi skalands, kommnistarki sem vildi sna mtt sinn og megin rki sem ekki var byggt tr heldur haldi saman af mistru valdi, valdi sem tvarpai til flksins eim boskap sem var stjrnvldum knanlegur.

Glerhjpurinn vi hfnina sem vgur var 13. ma 2011 og hefur veri nefndur tnlistar- og rstefnuhsi Harpa er fyrir sumum langr menningarhs hfuborgar. Fyrir mr er etta klakaklumpur, frosinn tma og rmi, minnisvari um bankahrun og legsteinn yfir peningaveldi sem s gfgi slenskrar hfuborgar glampa mest glerhsi sem sneri mt hafi umvafi lxushtelum fyrir rstefnutrista en lka musteri og grafhsi fyrir menningu og lfssn mtum tveggja tma, tkn um hrun einnar simenningar, sblm sem springur t einmitt egar ein menning visnar upp og deyr.

A byggja peruhs er ekki srslenskt fyrirbri, svoleiis hs eru einn af borgarstlpum ntma evrpskra borga og a a hi slenska standi vi Atlantshafi og s r gleri er ekki tilviljun. a er ekki stasett upp Sklavruholtinu ar sem fyrritma menn su fyrir sr hina slensku hborg og a er ekki steypa ea mlmur sem einkennir etta hs. Harpa er eins og innsiglingarviti Reykjavkurhfn, etta er hs aljavingarinnar, hs ar sem ljsi a utan flir inn og a stirnir gleri, hsi segir vi umheiminn "sji okkur vi erum gegndrp, vi hleypum v sem er utan inn" og ef tlanir ganga eftir verur Harpa me snum slum umkringt lxushtelum sem tla er a gera t hinn nja aal, erlenda rstefnutrista og erlenda menn viskiptaerindum hfuborginni ar sem draumurinn fyrir hrun var a ba til aljlega fjrmlamist sem vi vitum nna a er anna or yfir aflandseyju og skjlkaskjl eirra sem sem skjta til og fr peningum og slsa undir sig vermti me reikniknstum og peningafrou. Hallgrmskirkja byggingu var bara httulegt reiusvi myrkri og skammdegi, staur ar sam maur gat tt httu a mann vri rist af gfuflki. Harpa er hins vegar tknmynd fyrir allt sem hrundi og sigurbogi menningar sem tri peninga og galdra peningayrlunarmanna og alveg eins og sjnvarpsturninn Austur-Berln me snum tsendingarmguleikum og Hallgrmskirkja me snu ofurfgaa orgeli er a musteri hlja og eins konar sningargluggi sem snr a heiminum.

Hugurinn hvarflar aftur til Austur-Berlnar ar sem sjnvarpsturninn var byggur tmum kalda strsins egar Vestur-Berln var innikru og a var metnaur Vesturlanda a tryggja ll afng anga. Berln er vettvangur og mija rlgum Evrpu tuttugustu ld. ar er veri a endurreisa gmlu keisarahllina Austur-Berln, kannski er a bi nna. a er ekki frsgur frandi a hs hafi veri endurger eftir a Berlnarmrinn fll en a sem er srstakt vi endurbyggingu keisarahallarinnar er essi endurskrifun sgunni, sgunni sem sg er me minnismerkjum og tknum t um alla borg, tknum sem segja hver hefur valdi og hver skal lta v.

Austur-Berln httai nefnilega annig til a a var ekki tangur ea teitur eftir af keisarahllinni (Stadtschloss), hn var lngu horfin, hn eyilagist seinni heimstyrjldinni og leifarnar af henni voru svo fjarlgar af stjrnvldum og a sem meira var, a var anna hs ar. Hsi sem var fyrir var Alingi kommnistastjrnar, menningarhs GDR ranna, Aluhllin var a hs nefnt. Aluhllin var rifin til a koma a eftirlkingu af keisarahllinni, Aluhllin var bygg 1973-1977 og einkenni hennar var mlmurinn kpar, gluggarnir voru spegilgler hair r bronsi. Fyrir mr er bronsi Aluhllinni tkn um a inaarsamflag 20 aldar sem hugmyndafri GDR byggi , samflag ar mlmbrslurnar voru tkn um styrk. Eftirlkingin af keisarahllinni er endurritun sgunni og tilraun til a sltta yfir a sem minnir kommnistatmann. egar mrinn fll var Aluhllin dmd eitru og henni loka. Eitri var hreinsa t (asbest) en samt var kvei af hinu nja sameinaa ska ingi a rfa hsi og byggja endurger af keisarahllinni, sem vri nkvm eftirlking rj vegu a utan en innan fr vri a ntskulegt hs.

Strhsi borgum eru kennileiki og eru tkn um ann tma sem au eru bygg og a hugmyndakerfi sem valdhafar byggingartma ahylltust. Hs eru lka sigurtkn, valdatkn og stundum ein afer til a skrifa sguna. Hs eru ekki eingngu s starfsemi sem er hsunum, hn getur lka breyst. Hvaa hs eru a Reykjavk sem standa upp r eins og kennileiti, hvenr eru au bygg, af hverjum og hvernig endurspegla au valdi, undir hvaa starfsemi og hvernig lta au t, hvaa hugmyndafri endurspegla au og hvar eru au stasett og hvernig hefur hlutverk eirra breyst?

Tilbeisluhsin ea kirkjurnar eru berandi en svo eru htelin (htel borg, htel saga, grand htel) og Moggahsi gamla og Orkuveituhsi nja, Laugardalshllin og Hfatorgsturninn og Perlan efst skjuhlinni og lengi vel gnfi Strimannasklinn yfir borginni. Nlega kom g til borgarinnar Riga Lettlandi og sitt hvoru megin vi borgarhlii s g fallbyssur sem beint var niur. Leisgumaurinn sagi a essum fallbyssum hefi Ptur mikli lti koma fyrir eftir a hann hafi sigra borgina, hann vildi a borgarbar minntust ess hvert skipti sem eir fru um hlii a eir hefu tapa, eir vru hinir sigruu og yfirbuguu.

g unni tnlistarflki slandi alveg ess a hafa agang a gum slum til tnlistarflutnings hinni nju slensku tnlistar- og rstefnuhll Hrpu og ef g tryi v a etta hs vri gert fyrir slenska menningu og yri nota fyrir slenska menningu og yri aluhll slendinga ar sem allir sem hr eru bsettir eigi athvarf listum myndi g samglejast nna. En g held ekki a etta hs s nein hll alunnar, g held a etta s tkn fyrir samflag sem tilbiur einkaeignartt og gra af peningum sem yrla er upp og g held a etta s og veri alltaf eins og fallbyssunar niurltu Riga, til a minna okkur sigruu a vi erum sigru, byggt af eim sem eru sigurvegarar, eim sem tra og treysta sessi samflag sem hverfist um aumagn og peninga. g veit ekki betur en standi til a selja etta hs hstbjanda strax og einhver vill kaupa. Svo er lka Perlan til slu og rhsi vi Tjrnina skrltir hlftmt og eiginlega arft nna egar nnast ll stjrnssla borgarinnar hefur flust upp Hfatn. standi slandi remur rum eftir Hrun og Bshaldabyltingu er ekki a hr s anna kerfi en var ur. a er sjnarspil gangi, Alingi talar og talar og hr er margt "me jfundarsnii" og hr er stjrnlagaing/r gangi, hr er vinstri stjrn. En a er ekki a merkja a neinar strktrbreytingar hafi ori slensku samflagi, a er sama hva miki alingismennirnir tala og tala, eir eru jafnvaldalausir og ur og stjrnlagaingi er lka valdalaust. a sem rur fr er tilbeisla peningum og markaskerfum sem hverfast um peninga sem hverfast svo og spinna alls konar aukahringi. slensku samflagi dag er allt til slu. Perlan er til slu. Orkuveituhsi er til slu. Harpa er til slu. Orkufyrirtki eru til slu. Fiskveiifyrirtki sem ra yfir kvta eru til slu. Jarir og landareignir eru til slu. Vatnsrttindi eru til slu. Eina sem hefur breyst er a n er allt drara fyrir "erlenda fjrfesta".

a er svona samflagi sem mr finnst Harpa vera eins og fallbyssur r stri sem komi hefur veri upp til a minna sigruu sigurinn.


mbl.is Harpa tekin formlega notkun
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband