Bloggfęrslur mįnašarins, febrśar 2011

Byggš į sprungusvęšum og kviksandi

Žaš hafa oršiš stórir jaršskjįlftar į höfušborgarsvęšinu, žaš hafa oršiš žar nįttśruhamfarir og žaš munu verša žar jaršskjįlftar og ašrar nįttśruhamfarir. Žaš er raunar afar lķklegt aš eldgos verši einhvers stašar nįlęgt Reykjavķk og hraun streymi yfir hraun. Žaš hefur gerst og žaš mun gerast. Viš höfum reist byggš okkar į svęši sem er virkt eldgosasvęši, eyjan Ķsland er raunar til oršin vegna möttulstróksins undir Ķslandi

Dżr og fólk geta lagaš sig aš taktföstum breytingum į umhverfi, aš įrstķšabreytingum sem koma į fyrirsjįanlegum tķma og į fyrirsjįanlegan hįtt. Žannig eru nįttśruhamfarir ekki. Žaš eru samt żmis konar merki sem viš getum notaš til aš greina aš žęr séu ķ nįnd og viš getum lęrt af reynslu annarra um hvaš gerist og hvaš er hęttulegast og hvernig į aš bregšast viš.

Viš höfum lęrt af reynslu hvernig į aš styrkja hśs žannig aš žau žoli jaršskjįlfta af įkvešinni stęrš og hérlendar byggingarreglur taka miš af žvķ.  En žvķ mišur žį hefur įsókn ķ byggingarland veriš svo mikiš į sķšustu įratugum į höfušborgarsvęšinu  aš varfęrnisraddir um aš varasamt sé aš byggja į landfyllingum og į sprungusvęšum hafa ekki heyrst.  Ķ jaršskjįlfum ķ Kalifornķu hefur komiš ķ ljós aš žeir stašir sem uršu verst śti voru stašir sem byggšir voru śt ķ sjó į uppfyllingum.  Žaš hafa komiš fram hugmyndir hjį stjórnmįlamönnum um stór byggingarsvęši  viš ströndina, sjįvarsżn er vinsęl og eftirsóknarverš į ķbśasvęšum og sum sveitarfélög hafa viljaš reisa hafnarsvęši į uppfyllingum (stórskipahöfn į Kįrsnesi o.fl.) og ķ Reykjavķk voru miklar hugmyndir um lśxusķbśšabyggš į uppfyllingu į Eišsgranda śt frį Įnanaustum.

 Hér er blašagrein śr DV 2000

dv11nov200-bls6

Fyrirtękiš Žyrping lét skipuleggja ķbśšabyggš śt ķ sjó, skipulagiš minnir dįlķtiš į  eyjurnar ķ Dubai. En svona įtti umhverfiš aš lķta śt, mökkur af lśxusķbśšum byggšum śt ķ sjó į uppfyllingum žarna ķ samfloti viš alla olķugeymana (hafnarblašiš aprķl 2007). Hruniš kom ķ veg fyrir allar žessar fyrirętlanir. 

hafnarbladid april  2007

Žaš eru samt töluvert miklar byggingar m.a. fjölbżlishśs sem reist hafa veriš į uppfyllingum viš strandlengjuna frį Hafnarfirši til Reykjavķkur.  Į jaršskjįlftasvęšum erlendis eru slķk uppfyllingasvęši eins og kviksandur ķ jaršskjįlftum, eru einhverjar öšruvķsi ašstęšur hérna?

Žaš er lķka skrżtiš aš į sķnum tķma mįtti ekki byggja viš Raušavatn į svęšinu ķ kringum Morgunblašshöllina ķ Hįdegismóum śt af misgengi ķ jaršlögum, žetta vęri sprungusvęši. Svo viršist af einhverjum įstęšum sem ég skil ekki sprungurnar hafa horfiš śr umręšunni og svęšiš skipulagt įn nokkurrar umręšu um žaš.  Žegar byggja įtti Įrbęjarlaugina kom ķ ljós 1 metra breiš sprunga ķ klöppinni sem mun liggja ķ gegnum alla Reykjavķk og var laugin fęrš til.Er einhvers stašar til kort af hvar žessi sprunga og ašrar sprungur sem vitaš er um liggja?

Įriš 1982 žegar Davķš Oddsson braust til valda ķ Reykjavķk  og sigraši žįverandi meirihluta var ašalkosningamįl hans nżtt hverfi viš Grafarvog ķ stašinn fyrir  fyrirhugaša byggš į hinu hęttulega sprungusvęši viš Raušavatn. Ķ blašagrein 30. aprķl 1981 segir Davķš žaš óšs manns ęši aš byggja į sprungusvęši. Žaš er žvķ kaldhęšni örlaganna aš nśna vaki sami Davķš yfir Reykjavķk ķ fjölmišlamusteri sem byggt er į žessu sama sprungusvęši og ķ kring bśa žśsundir manna ķ fjölbżlishśsum.  

Žaš er lķklegt aš einhverjar byggingar ķ Reykjavķk séu byggšar beint yfir sprungur og einhverjar byggingar eru byggšar į uppfyllingum sem munu fara į ferš ef mjög stór skjįlfti veršur.  Žaš er hęgt aš koma ķ veg fyrir aš fólk slasist og deyi ķ nįttśruhamförum ef nógu vandašur undirbśningur er og upplżsingum er mišlaš til fólks. 


mbl.is Jaršskjįlfti ķ Reykjavķk
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Konur, kvóti og kęfš umręša

Ķ dag er haldin rįšstefna į vegum Sjįvarśtvegs- og landbśnašarrįšuneytis og Hafrannsóknarstofnunar, rįšstefna um lifandi aušlindir hafsins og langtķma stefnumótun og aflareglur. Žaš eru fjórtįn fyrirlesarar į rįšstefnunni, allt eflaust valinkunnir sérfręšingar. En žaš er undarlegt ķ meira lagi aš allir fjórtįn fyrirlesararnir eru karlkyns. Eiginlega sérstaklega undarlegt vegna žess aš nśna er Sjįvarśtvegs- og landbśnašarrįšuneytinu stżrt af stjórnmįlaflokk  Vinstri-Gręnna sem hefur ķ stefnuskrį  sinni aš vera femķnķskur flokkur. Rödd Steingrķms J. Sigfśssonar formanns VG hljómaši kraftmikil til mķn af sjónvarpsskjį ķ gęrkvöldi, hann var einmitt žį aš lżsa žvķ yfir hve femķniskur flokkur hans vęri. Žaš er skrżtin śtfęrsla į femķnisma, aš rįšstefna sem hefur framtķšarsżn į annarri af stęrstu aušlind žjóšarinnar sem žema ķ nęstum öllum erindum skuli vera žannig skipuš aš rödd helmings žjóšarinnar heyrist hvergi, sé žaggašur nišur.

Į nęstu misserum og įrum veršur vonandi hörš  umręša og ašgeršir - vonandi ašgeršir stjórnvalda en ef stjórnvöld bregšast žį ašgeršir almennings -  um hvernig rįšskast er meš, hverjir rįšskast meš og hvernig er dreift afrakstri af aušlindum ķ umhverfi okkar, aušlindum sjįvar og aušlindum orku. Til langs tķma litiš og mišaš viš nżtingu sem er ķ sįtt viš umhverfi og framtķšarhagsmuni  ķslensks samfélags sem og allra jaršarbśa er lķklegt aš samfélagseign og samfélagsyfirrįš į aušlindum sé besta og sanngjarnasta leišin.  Samfélag er samsett af mörgum og mismunandi ašilum, konum og  körlum į żmsum aldri, börnum, fólki af mismunandi uppruna, meš mismunandi menntun og reynslu og meš mismunandi lķfsżn. Žaš er styrkur ķ fjölbreytni, žaš er bęši réttlįtara og skynsamara aš įkvaršanir samfélags séu teknar ķ sameiningu af sem flestum  vegna žess aš žvķ fleiri sem leggja ķ pśkk meš mismunandi framtķšarsżn og reynslu og séržekkingu, žeim mun fylltri mynd nęst af žvķ sem hugsanlega mun gerast.

Žaš er žannig ķ samfélögum aš rödd žeirra sterkari og valdameiri drynur hęrra en hinna sem haldiš er valdalausum mešal annars meš aš tryggja aš žau žegi og geti ekki kynnt sér mįlefni  né tjįš sig um žau eša eigi seturétt viš samningaborš. Žaš er oft tilhneiging til žess aš reyna aš nį ķ kyrržey samhljómi milli voldugra ašila um fyrirkomulag sem tryggir žeim  sem eru valdamiklir ķ dag įfram sömu valdastöšu. Žaš er aušvelt aš halda fólki utangaršs meš žvķ aš veita žvķ ekki ašgang aš upplżsingum eša setja upplżsingar fram į svo flókinn hįtt  ķ žannig samhengi eša meš ašferšum žar sem ašeins innvķgšir  geta skiliš eša notfęrt sér gögn og ašeins rödd įkvešinna ašila fęr rżmi.

Žaš skiptir ekki mįli žį aš umręšan og mįlžing séu kölluš įferšarfallegum tķskuoršum og sögš vera til aš upplżsa og virkja almenning ef engin innistęša er fyrir žeim oršum.  Žannig er um marga višburši sem haldnir hafa veriš eftir Hrun, mešal annars   į vegum stjórnvalda  aš žeir  eru sagšir vera  "meš žjóšfundarsniši" og  framkvęmdin lķkist helst leikžįtt sem var įgętlega fyrirfram ęfšur. "Spurningarnar" og "umręšan"  fyrirfam ęfš, fyrst voru opinberir ašilar aš segja eitthvaš svo komu fyrirfram undirbśnar spurningar frį žessum og hinum og svo var žvķ svaraš į fyrirframįkvešinn hįtt. Žannig eru atkvęšagreišslur į Alžingi Ķslendinga žvķ mišur oft, žęr eru leikžįttur sem  stjórnvöld spinna fyrir fólk, svona lżšręšissżning en stjórnvöld keyra mįl ķ gegn og dettur ekki ķ hug aš hafa atkvęšagreišslu nema tryggt sé hvernig hśn muni fara. Alžingi er einhvers konar stimplunarstofnun, mest fyrir lög sem hingaš koma frį Evrópusambandinu en einstaka sinnum fyrir annaš eins og Icesave. En žašan į nišurstašan lķka aš koma tilbśin frį Evrópusambandinu. Žvķ er haldiš fram aš nišurstaša ķ Icesave sem žóknanleg sé EBE sé ašgöngumiši žangaš inn. Alla vega er žaš augljóst aš žaš er ekki žóknanlegt EBE aš žaš sé gert opinbert ķ mįlaferlum aš rķkisstušningur viš fjįrmįlakerfi Evrópu sé į braušfótum.

Ef stjórnvöldum į Ķslandi er alvara meš žvķ aš hér eigi almenningur aš hafa einhver völd žį gerist žaš ekki nema meš vökulu auga į žvķ hvaš raunverulega horfir til meira lżšręšis og  meš žvķ aš beita ašferšum til žess aš virkja almenning til aš taka žįtt og tjį sig og koma aš įkvöršunum um samfélagiš. Žaš gerist ekki meš žvķ aš kęfa allar gagnrżnisraddir, leyfa engar breytingar į hvernig įkvaršanir eru teknar og meš žvķ aš vettvangar sem varša okkur öll eins og framtķšarsżn varšandi fiskveišar séu skipašir į einsleitan hįtt og žar séu įfram žaggašar raddir įkvešinna hópa.

Jóhanna forsętisrįšherra notar oft oršatiltękiš  "skelfilegar afleišingar". Nśna žegar seinni žjóšaratkvęšagreišslan um Icesave stendur fyrir dyrum žį notar hśn žaš um hina miklu hęttu į žvķ aš almenningur į Ķslandi taki žįtt ķ aš vega og meta hvernig eša hvort hrun fjįrmįlakerfis eigi aš lenda į almenningi bara af žvķ aš breskir og hollenskar rķkisstjórnir ķ panķkįstandi įkvįšu aš bjarga sķnu bankakerfi- og aš meiri hluti almennings į Ķslandi komist aš nišurstöšu sem Jóhönnu finnst óskynsamleg ķ ljósi upplżsinga sem hśn hefur og almenningur hefur ekki. Viš skulum ekki gleyma aš  Jóhanna sem vill ekki žjóšaratkvęšagreišslu var sjįlf žįtttakandi ķ žeirri įkvöršun ķslenskrar rķkisstjórnar aš binda bankainnistęšugreišslur viš kennitölur (ž.e. Ķslendinga) og žeirri įkvöršun aš styšja viš bankakerfiš žannig aš innistęšueigendur (ekki bara einstaklingar) héldu öllu sķnu, meira segja žeir sem höfšu fé ķ įhęttusjóšum (Sjóšur 9) fengu mestanpartinn til baka. Jóhanna var žįtttakandi ķ rķkisstjórn/um fyrir og eftir hrun sem hyglušu fjįrmagnseigendum og verndušu hagsmuni žeirra en kipptu fótunum undan skuldurum, kipptu svo rękilega fótum undan heilli kynslóš af ungu fólki į Ķslandi aš nśna eru margar barnafjölskyldur į vonarvöl, eiga ekkert nema skuldirnar og lifa į bónbjörgum frį opinberum ašilum og hafa ekki einu sinni tök į aš bśa ķ eigin hśsnęši žó žęr eigi žęr aš nafninu til. Žaš kann vel aš vera aš seinna verši ķ dómsmįlum sem höfšuš verša af kennitöluleysingjum muni žessar stjórnvaldsįkvaršanir verša dęmdar brot į stjórnarskrį og alžjóšlegum samningum. Ég tek žetta sem dęmi til aš sżna hve valt er aš treysta žvķ aš stjórnvöld taki réttar įkvaršanir, allra sķst stjórnvöld sem reyndu hvaš žau gįtu aš leyna įstandinu fyrir eigin žegnum og umheiminum, alveg fram į seinasta dag žegar ekki varš hjį žvķ komiš aš grķpa ķ skyndingu til neyšarrįšstafana. 

Žaš hefur ekki skelfilegar afleišingar aš hugsandi fólk taki žįtt ķ įkvöršun sem varšar framtķš ķslensks samfélags, taki žįtt ķ žvķ meš rķkisstjórn og žingmönnum sem žvķ mišur hafa ekki veriš žess megnugir aš taka skynsamlegar įkvaršanir - fyrir hrun vegna žess aš stjórnvöld voru klappliš og drįttardżr fyrir ófyrirleitna fjįrmįlamenn sem óšu um lönd meš gripdeildum - og eftir hrun vegna žess aš stjórnvöld eru mįttvana žręlar fjįrmįlakerfis voldugra grannžjóša og voldugra fjölžjóšlegra višskiptablokka - og meta en eins og fyrir Hrun - afrakstur vinnu sinnar ķ hvernig "credit rating" ķslenska rķkiš hefur og hversu vel gengur aš laša hingaš fé fjįrfesta ķ gróšahug.

Žessi kóun  ķslenskra stjórnvalda eftir hrun meš kerfi sem löngu er śrsérgengiš hefur haft skelfilegar afleišingar, žaš hefur skelfilegar afleišingar aš stjórnvöld stilli sér uppi meš žeim sem eiga fjįrmagn į móti žeim fįtęku, į móti žeim sem skulda og eru reyršir ķ skuldafjötra.  Žaš hefur hefur lķka skelfilegar afleišingar  aš einhverjir geti ķ krafti einhvers valds sem žeir taka sér meš slęgš og svikum slegiš eign sinni į aušlindir samfélags og gert žaš meš  žvķ aš feršast um  myrkviši   reglna og manngeršra völundarhśsa  sem žeir hafa lįtiš bśa til fyrir sig žannig aš  žeir einir geti  rataš um og komist žar įfram. Fjįrmįlakerfi og lagalegt umhverfi, ekki sķst hvaš varšar eignarrétt og leyndarhyggju  virka oft eins og stošir undir gripdeildir og rįn žar sem bjargrįšum samfélags er stoliš og völdin eru soguš burtu frį nęrsamfélaginu.

Žaš hefur skelfilegar afleišingar fyrir ķslenskt samfélag ef ekki veršur horfiš af žeirri braut sem stjórnvöld hafa fylgt undanfarna įratugi, žeirri braut aš hlusta ašeins į örfįa einstaklinga ķ samfélaginu og telja sig vera ķ vinnu hjį žeim viš aš greiša götu žeirra. Į sķnum tķma voru žessir örfįu nokkur ęttarveldi sem sendu fulltrśa sķna į žing og/eša veittu fé til žeirra og til fjölmišla til aš tryggja aš rödd žeirra heyršist og hagsmunir žeirra vęru varšir.   Žetta var vont og óréttlįtt ķ einangrušu eyrķki en žetta var beinlķnis feigšarflan ķ alžjóšlegu fjįrmįlaumhverfi žar sem žessir örfįu dögušu uppi eins og žursaflokkur sem var bęši leiksoppar og leppar fyrir erlenda ašila sér margfalt voldugri og framsżnni. 


"Viš į brśn hengiflugsins"

Ķ gęr var dómsdagur. Žaš var dęmt ķ mįli nķumenninganna sem įsökuš voru um aš rįšast į Alžingi og innan Alžingis voru greidd atkvęši um sķšustu śtgįfu af Icesave "samningi". Atkvęšagreišslan var višhafnarsżning, śtvarpaš og sjónvarpaš frį Alžingi og fjölmišlar į vakt.  Žetta var svona skrautathöfn žessi atkvęšagreišsla, svona eins og til aš sżna aš hér vęri gott stjórnarfar, hér vęri hlustaš į alla og lżšręšisleg umręša og žingmenn, fulltrśar almennings  tękju įbyrgar og yfirvegašar įkvaršanir. En umręšan skipti engu mįli, žaš var löngu bśin aš įkveša hvernig žessi atkvęšagreišsla įtti aš fara. Svona svipaš og meš allar  eša flestallar atkvęšagreišslur į Alžingi. Žęr eru svona rśtķna, mestanpartinn stimplun į stöffi sem kemur frį Evrópusambandinu og svo restin žaš sem rķkisstjórnarmeirihluti hvers tķma keyrir ķ gegn, annaš hvort meš afli meirihluta sem kśgar minnihluta eša meš hrossakaupum og möndli aš tjaldabaki.

Atkvęšin fóru eftir flokkslķnum. Sjįlfstęšismenn, Vinstri gręnir og Samfylking meš, Framsóknarmenn og Hreyfingin į móti.  Sumir geršu grein fyrir atkvęši sķnu. Einn Sjįlfstęšisžingmašur aš noršan, fyrrum ašstošarmašur  Geirs Haarde og sjįlfur gerandi ķ bankakerfinu eins og margir ašrir Sjįlfstęšismenn sagši  aš žetta vęri samningur milli fullvalda žjóša. Svo voru nokkrir sem spįšu fyrir um hvernig dómsmįl  myndi fara og hęttu į aš tapa žvķ. Forsętisrįšherra talaši um "skelfilegar afleišingar", sama oršalag og hśn hafši notaš um ašra Icesave samninga og Sjįlfstęšisžingmašur śr Vestmannaeyjum taldi sig geta spįš fyrir um nišurstöšu dómsmįls, hśn yrši ekki Ķslendingum ķ hag . "Aušvitaš mun Evrópubandalagiš ekki leyfa žaš" sagši hann. Framsóknaržingmašur sagšist sitja hjį žvķ hann męti aš ólķklegt vęri aš dómsmįl myndi vinnast vegna žess aš "allt fjįrmįlakerfi ķ Evrópu sé undir". Einn Sjįlfstęšisžingmašur notaši samlķkingu um aš žó hann męti įhęttuna litla į aš allt fęri į versta veg žį vęri žetta eins og aš ganga meš barnabarniš sitt į gljśfurbarmi, hann gęti ekki tekiš žį įhęttu.

Žessi myndręna mįlnotkun  "Viš į brśn hengiflugsins" er lišur af kreppumįlfari valdhafa. En ég held aš žaš hengiflug sé ekki til nema ķ huga žeirra sem hafa einhverju aš tapa į žvķ aš nśverandi valdakerfi leggist af. Meš valdakerfi į ég ekki eingöngu viš lögformlegt vald eins og stjórnvöld og dómstóla heldur kannski frekar  reglur  um hvernig veršmęti eigi aš dreifast um samfélög  og hvernig žęr reglur og verkfęri til aš framfylgja žeim eru farnar aš lifa sjįlfstęšu lķfi, slitnar śr tengslum viš raunveruleika. Žessar reglur og verkfęri sem oftast nęr eru einhvers konar forskriftir um hvernig veršmęti męld ķ peningum eigi aš dreifast voru  kannski skynsamlegar og hagnżtar į einum tķma en passa illa viš žį heimsmynd og žaš framleišslu- og athafnalķf sem viš stefnum inn ķ. Sumar af žessum reglum eru helg vé, reglur um eignarrétt, heilög lögmįl um framboš og eftirspurn og lķfsgęši sem felast ķ neyslu, dżrkun į excelskjalahagvexti og reglur um punkta og umbunarkerfi ķ peningum sem žegnar žjóšfélagsins og framlag žeirra er metiš eftir. Žaš er ef til vill skynsamlegt aš horfast ķ augu viš aš žetta kerfi er komiš aš hruni og žar žjónar ekki hagsmunum neinna til langs tķma aš endurbęta žaš.

Žaš er nś žannig ķ heiminum ķ dag aš almenningur sem binst samtökum og tekur til sinna rįša og tekur yfir stjórn į sjįlfum sér og sķnu umhverfi er ekki į brśn hengiflugsins. Öšru mįli gegnir um stjórnvöld sem skynja ekki sķna samtķš.

Sólskķfa og safngler ķ Egyptalandi

 Light_dispersion_conceptual_waves
Ķ 18 daga  höfum viš fylgst meš  upprisu alžżšu ķ Egyptalandi  gegn stjórnvöldum og ķ dag berast fréttir af žvķ aš loksins hafi einręšisherrann Mubarak hrökklast frį völdum.  Ég fylgist meš fréttum į Egyptalandi, nśna er Democracynow.org og margir ašrir fjölmišlar meš beina śtsendingu.  Žśsundir twitterskeyta žjóta um Internetiš, ķ hvert skipti sem ég smelli į refresh žį eru tugir žśsunda nżrra skeyta. Allt hverfist um Tahrirtorgiš, žar er  tįknręn mišja atburšanna ķ Egyptalandi. Ég held aš žaš hafi alltaf veriš ljóst aš hverju stefndi en žaš er žvķ mišur frekar óljóst hvaš nś tekur viš. Margar kollsteypur stjórnvalda skilja eftir sig tómarśm žar sem strķšandi fylkingar sem voru bandamenn ķ aš steypa stjórn berjast hver viš ašra um völd. Svo hafa vandamįl Egyptalands ekki horfiš meš Mubarak, žaš veršur ekki til atvinna fyrir alla atvinnulausa į morgun og matur og lķfsnaušsynjar lękka ekki ķ verši. En vonandi veršur bśiš til umhverfi žar sem fólk getur sjįlft unniš aš žvķ aš byggja upp sķna framtķš. En žaš gerist ekki žar sem er strķšsįstand og žvķ mišur getur veriš aš nż veikburša stjórn standi ekki undir žeim hįu vęntingum sem Egyptar hafa nśna til betri tķma. 

Ķ dag 11. febrśar eru žįttaskil ķ sögu Egyptalands og sennilega markar dagurinn lķka žįttaskil fyrir Austurlönd nęr og allan hinn samtengda heim žar sem geislar frį Egyptalandi berast į örskotsstund į milli heimsįlfa og ljósgeislar brotna inn į Internetiš,  barįttan var ekki hįš eingöngu į torgum og meš götuvirkjum heldur var lķka ķ vefrżmum og  liši  var safnaš og fylkingum stefnt saman meš félagsnetum eins og Facebook og Twitter. Žetta var lķka fyrsta barįttan žar sem stjórnvöld lokušu Internetinu fyrir tugmilljónum og skipušu samskiptafyrirtękjum aš senda śt boš og breyta žjónustu sinni. Žaš er įhugavert aš bera saman egypsku byltinguna og frönsku byltinguna. Ķ bįšum tilvikum var byltingin uppgjör viš fortķš og lišur ķ umbreytingu nżrra tķma žar sem völdin eru öšruvķsi og į annarra heršum og framleišsluhęttir og dreifing veršmęta lķka umbylt.

Ķ dag er  hįtķšadagur ķ Egyptalandi, landi sem byggir į fornri menningu  og rekur sögu sķna meira en 5000 įr aftur ķ tķmann. Frį fornri tķš eru žar mikil mannvirki, pżramķdarnir  Žaš er hęgt aš skoša pżramķdana og forna egypska menningu  į żmsan hįtt  en einn slķkur sjónarhóll er žeirra sem blanda saman dulhyggju og śtreikningum, sjónarhóll pżramķdafręšinga en  ritverk žeirra  sżna aš ef mašur vill komast aš einhverri nišurstöšu žį er bara aš leita nógu lengi, žaš er alltaf hęgt aš finna einhverja śtreikninga og tįkn og gögn  ķ heiminum sem benda ķ žį įtt sem mašur vill og styšja mįl manns.

Stęrstu og žekktustu minnismerki fornar menningar ķ Egyptalandi eru pżramķdarnir en žar eru lķka minni mannvirki eins  obeliskur sem voru sślur sem oft voru stašsettar viš inngang mustera ķ Egyptalandi, kannski voru žęr sólśr sem bęši sżndu eyktamörk   dagsins og įrstķšina. Kannski voru pżramķdarnir lķka risastórar sólskķfur auk žess aš vera grafhżsi faraóa.

Einn af pżramķdafręšingunum sem blandaši saman spįdómum og oršum śr biblķunni viš śtreikninga sķna var Adam Rutherford. Hann hafši dįlęti į Ķslandi og tengdi žaš žessu grśski. Žaš er vel viš hęfi aš rifja upp kenningar hans ķ dag 11. febrśar, kenningar um sólskķfur og geisla sem nį alla leiš til Ķslands frį Egyptalandi. Adam Ruthenford  (1894 - 1974) var höfundur bókar sem kom śr įriš 1937 og ber titilinn "Hin mikla arfleifš Ķslands" en heitir į frummįlinu Iceland's Great Inheritance)

Ruthenford

Adam Rutherford kom til Ķslands įriš 1939 og meš honum kom Willian P. Fraser sem mun hafa haft umsjón meš bréfaskriftum hans varšandi Ķsland. Rutherford mun hafa flutt tvö erindi hérna eitti ķ Išnašarmannahśsinu 25. maķ og hitt ķ Frķkirkjunni į annan ķ hvķtasunnu. Hann flutti Ķslendingum lķka bošskap sinn ķ śtvarpi 2. jśnķ 1939. Adam var pżramķdafręšingur og hann hélt žvķ fram aš Ķslendingar sem og Noršmenn vęru komnir af  Dakķum og žeir aftur komnir af Benjamķnķtum og Gotum sem bjuggu viš Dónį en fęršu sig noršur į bóginn. Rutherford kallar ķslenska rķkiš  frį 1918 Benjamķn-Ķsland og taldi aš Ķsland vęri ętlaš hlutverk sem ljósberi frišarrķkis.

Rutherford  reyndi aš sannfęra samtķmamenn sķna meš vķsindarökum, meš śtreikningum og hann sagši:

"Vér lifum į vķsindaöld, sem višurkennir žaš eitt satt aš vera, er stašist getur gagnrżni vķsindanna...aš oss skyldi veitast vķsindaleg opinberun, žar į mešal vķsindaleg birting į sannindum biblķunnar"

 

Žessa opinberun taldi Rutherford varšveitta ķ pżramķdanum mikla ķ Egyptalandi. Hann taldi  pżramķdann ekki grafhżsi og taldi myndletur og inngang og handritiš Akbar-Esseman skżra žaš. Pżramķdinn hafi veriš hirsla fyrir speki og kunnįttu ķ żmsum listum og vķsindum og sjįlf byggingin spįdómur og forspį sem sżni hvaš muni gerast. Žannig telur Rutherford aš pżramķdinn hafi sżnt żmis atriši ķ ęvi Jesś og sé sį merkissteinn ķ Egyptalandi sem Biblķan (Jesaja 19:19-20) fjallar um. 

Rutherford taldi aš pżramķdinn mikli spįi fyrir um marga óoršna hluti  og tįknmyndir žar sżni ęvi Krists į jöršu. Žetta styšur hann meš žaš alls konar hornafręšiśtreikningum  m.a. um Messķasarhorn.  Įriš 1925 fannst vegvķsir ķ pżramķdanum og var Rutherford einn žeirra sem grófu hann upp. Rutherford tślkar hann žannig aš ef lķnur vegvķsisins eru framlengdar į yfirborši jaršars sem stefnulķnur žį fęrast žęr smįn saman ķ sundur žangaš til komiš er ķ rśmlega 4827 km fjarlęgš frį pżramķdanum en žį hefur biliš milli žeirra nįš hįmarki sķnu og śr žvķ fer aš draga saman meš žeim žangaš til žęr aš lokum mętast aftur į noršurskautinu.

Stašurinn žar sem biliš er breišast, er samkvęmt kenningunni brennidepillinn sem vegvķsinum er beint aš. Meš śtreikningum mį sjį hvernig lķnur žessar liggja og ef ferill žeirra er markašur į gott landabréf, liggur eyjan Ķsland nįkvęmlega ķ žessum brennidepli.

"Vegvķsinum er žvķ, lķkt og ķ stóru landmęlingaljósi, beint į Ķsland" segir Rutherford og kallar vķsirinn Ķslandsvķsirinn en ręmuna sem lendir į milli kallar hann Ķslandsrįkina. Hśn liggur um Ķsland um Langanes ķ austri og Reykjavķk ķ vestri. 

Lesa mį um kenningar Rutherfords ķ žessari grein  Benjamķn ķ Noršurhöfum (Morgunblašiš 31. maķ 1984 123. tölublaš bls. 48). Sigrśn Gunnarsdóttir reikimeistari birtir (aš ég held) žżšingu į riti Rutherford frį 1939 į bloggi sķnu, sjį hérna Hin mikla arfleifš Ķslands og žar kemur fram kenning um aš pżramķdinn hafi veriš eins konar ljósskķfur sem sżndu įrstķširnar og bara tvisvar į įri, ķ dag 11. febrśar og svo 1. nóvember hafi sólargeislar lent žannig aš frį inngangi pżramķdans hafi žetta litiš śt sem stór skķnandi vegvķsir, hér er textinn:

 "Meš žvķ aš pżramķdinn var upphaflega žakinn utan meš sléttu og fęgšu steinlagi, verkaši yfirboršiš į hinum žrķhyrndu hlišum pżramķdans, öllum fjórum, hvert fyrir sig sem stór endurspeglari sólargeislanna, — sannarlega gķfurlegar skuggsjįr, žvķ aš yfirborš žeirra hvers um sig var aš flatarmįli hér um bil 22253 m2. Hreyfingar žessara stórkostlegu endurgeislana voru algerlega reglubundnar og geršu žvķ pżramķdann aš skķnandi sólskķfu, er sżndi įrstķširnar. Af žessu var pżramķdinn kallašur į fornegypzku Khuti, sem žżšir „Ljósin“.20) Einn dag aš vorinu (11. febrśar) įr hvert og einn dag aš haustinu (1. nóvember) lenti endurkast hįdegissólargeislanna frį austur- og vesturhlišum pżramķdans alveg lóšrétt į noršurbrśnir žeirra, og frį inngangi pżramķdans leit žetta śt sem stór, skķnandi vegvķsari. Furšefniš er žaš, aš einungis žį tvo daga įrsins, er hįdegisendugeislanirnar sżndu žetta vegvķsarafyrirbrigši, lį lóšrétta Ijósrįkin, er myndašist śt frį endurgeislunum į vesturhlišinni, nįkvœmlega langs eftir ferli Reykjavķkurgeislans, eins og hann er įkvešinn meš landmęlingum. Žannig uršu uptökin į ferli Reykjavķkurgeislans uppljómuš og sįust um mikinn hluta Noršur-(Nešra-) Egyptalands."

Hér er meira um Rutherford:

Bošskapur Pżramķdans mikla . Eftir Adam Rutherford

Rutherford hefši notiš sér vel į žeim nżaldartķmum sem viš lifum į nśna og žaš er gaman aš velta fyrir sér hvort hann hefši sett pżramķdageislann upp ķ googlemaps. En žaš voru margir af samtķšarmönnum hans sem hrifust af hinum dularfullu pżramķdum og töldu žį hafa merkingu. Mešal žeirra voru  Vottar Jehóva en  pżramķdafręšin var um tķma hluti af bošskap ęšstupresta žar.

Steinarnir ķ pżramķdunum eru nśna mįšir og hrjśfir og endurkasta engu ljósi ķ dag sem ljóstra upp um geislarįkir sem beint er ķ eina įtt.  En ljósiš sem berst frį Egyptalandi ķ dag getur samt oršiš safngler sem nęr aš kveikja bįl  annars stašar ķ heiminum.


mbl.is Milljón Egypta mótmęlir
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Bókasafniš ķ Alexandrķu

Bókasafniš ķ Alexandrķu var  stęrsta og mikilvęgasta bókasafn fornaldar. Žaš var mišstöš mennta frį 3. öld fyrir Krist žangaš til Rómverjar sigrušu Egypta įriš 48 fyrir Krist.  Eftir aš žaš var eyšilagt  notušu fręšimenn ķ borginni bókasafn ķ musteri gušsins Serapis og var žaš  kallaš  Serapeum

Bókasafniš ķ Alexandrķu var stofnaš og opnaš eitthvaš  300 fyrir krist. Plśtarkos skrifar aš Jślķus Sesar hafi ķ ógįti brennt bókasafniš. Biskupinn af Alexandrķu mun svo hafa fyrirskipaš aš Serapeum vęri eyšilagt įriš 391 fyrir Krist. Įriš 2002 var vķgt nżtt bókasafn nįlęgt stašnum žar sem hiš forna konunglega bókasafn stóš.

Bókasafniš var upphaflega skipulagt af Demtrius af Phaleron en hann var lęrisveinn Aristotelesar. Bókasafniš var ķ hverfi konungsins, žar var Peripatos samfélag, garšar, boršstofur, lesstofur, fyrirlestrasalir og fundarherbergi en ekki er vitaš meš vissu hvernig skipulagiš var. 

Bękur ķ safninu voru upprśllašir papżrusstrangar. Žaš var sagt aš ķ bókasafninu ķ Alexandrķu vęri öll heimsins žekking samankomin.  Keyptar voru  til safnsins bękur į  bókamessum ķ Ródos og Aženu og žekking var dregin af öllum skipum sem sigldu ķ höfnina, žašan voru allar bękur teknar  og afritašar og bókasafniš hélt orgķnölunum en sendi afrit aftur til eigendanna. Alexandrķa var stašsett sem hafnarborg milli austurs og vesturs, alžjóšleg višskiptaborg, stęrsti framleišandi Papżrus og seinna bóka.  Žarna voru afritašar bękur fyrir önnur bókasöfn.

 Margir fręšimenn fornaldar komu til Alexandrķu. Žaš er engin leiš aš vita hvaš margar bękur voru ķ bókasafninu en žaš er sagt aš  Ptolomedus 2 hafi stefnt aš žvķ aš žar vęru 500 žśsund papżrusrśllur.

Ekki er vitaš meš vissu hvaš mikiš af bókum safnsins brann įriš 48 fyrir Krist en eftir žann tķma voru önnur söfn ķ borginni mikilvęgari, bókasöfnin ķ musterunum ķ Mouseion og Serapeum.  Žaš var vernd į sķnum tķma aš vera ķ tengslum viš musteri en žegar  Theodosius 1. keisari Rómarveldis bannaši önnur trśarbrögš en kristna trś įriš 391 žį var musterunum ķ Alexandrķu lokaš.

Myndböndin į žessari sķšu eru vištal viš  Brewster Kahle ķ ķslenska sjónvarpinu  og fyrirlestur hans į Ted. Brewster Kahle  kom til Ķslands nżlega en hugsjón hans er aš žekking heimsins verši sem flestum ašgengileg, hugsjón um aš byggja upp bókasafniš ķ Alexandrķu ķ  tęknimišla samfélagi nśtķmans. Ég hrifst af hugsjón hans en ég er ekki viss um aš Alexandrķubókasafn nśtķmans sé eingöngu safn af skönnušum bókum sem settar hafa veriš į stafręnt form. Ég held aš žekkingu žurfi aš brjóta meira upp, ég held aš žekking sé ķ žekkingarsköpuninni sjįlfri, ķ ferlinu,  ķ tengingum, ekki eingöngu ķ  afrakstrinum, afrakstri sem er oft eins og skyndimynd eša frosiš augnablik af einhverju sem į sér staš ķ tķma og rśmi. Žaš er žess vegna sem ég hrķfst af Wikipedia og Wikipedķa samfélagi (Wikipedians), žar er žekking eins og lķfręnn massi ķ litlum sķkvikum einingum sem hęgt er aš tengja saman į óteljandi vegu meš margs konar verkfęrum.  

 


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband