Einfrur og langan

vinnukona-student

"a var ekkert sldarbrau a stunda vistir Reykjavk essum rum. Va var hreinlega fari illa me vinnukonurnar. r fengu lgt kaup og slma ahlynningu. eim var rla t. r voru jafnvel seldar nau. ess voru dmi, a r voru ltnar stunda fiskvinnu. Hsbndinn tk af eim kaupi, en greiddi eim aftur vinnukonukaup, sem var mun lgra. etta munu hafa veri leifar af gamla vinnuhjahaldinu til sveita.

g var heppin me vistina. g fkk aldrei fr. g mtti ekki heimskja unnusta minn og hann ekki mig. Ef hann urfti a hafa tal af mr, var hann a standa forstofunni mean. ar rddum vi saman, en ekki lengi, alls ekki lengi. g byrjai a vinna klukkan tta morganna og htti ekki fyrr en um mintti. Frin talai eins lti vi mig og hn gat. Yfirleitt yrti hn ekki mig nema til a segja mr fyrir verkum hrkulegum fyrirlitningartn. Aeins einu sinni sagi hn, a g mtti eiga fr. a var klukkan ellefu a kvldi annars pskadags!

rtt fyrir etta lei mr ekki illa. a var eingngu mur hsbndans a akka. Hn hjlpai mr eftir fngum og reyndi a gera mr vistina brilega. Mr tti vnt um konu. egar g kva a htta 1. ma um vori, tvegai hn mr fiskvinnu hj Kveldlfi, en mjg erfitt var a f slka vinnu essum rum. Frin kvast vera ng me mig, egar g hafi kvei a htta. Lklega hefur hn aeins veri full rvntingar, v a hn hafi haft sj vinnukonur fr hausti til ramta. Hn greiddi mr hrra kaup en hn hafi lofa og ba mig a vera fram. En g var bin a f ng.

fiskur1925
Konur fiskvinnslu um 1925 vi Sklagtu Reykjavk (Wikipedia)

Ekki tk betra vi Kveldlfi. g ekkti varla orsk fr su. En g var djrf og strlt og vildi reyna sem flest. Verkstjrinn hafi spurt mig, hvort g kynni a vaska fisk. g svarai v jtandi af tta vi, a ella fengi g ekki vinnuna. Mr leist ekki blikuna, egar g kom fyrsta morguninn. g hafi ekki haft vit a ba mig annig a g gti stai vi kari. g hafi til dmis enga vaxdkssvuntu, en fkk lnaa einhverja tusku framan mig. g var svo heppin a lenda vi hliina gtri stku, sem leibeindi mr. Hn ht Sigrur Gumundsdttir, og me okkur tkst egar vintta. Og arna vann lka Rannveig orsteinsdttir, sem sar var lgfringur og sat ingi fyrir Framsknarflokkinn. Hn var lgvaxin, en ekki fisja saman - og alltaf kt og fjrug.

Karlmenn ku fiskinum hjlbrum til okkar, en Rannveig var svo hardugleg, a hn var lka ltin gera a stundum. g var eins og lfur t r hl fyrstu dagana. En Sigrur kenndi mr handtkin, og brtt lri g au. Veri var a vaska haran togarafisk. Verkstjrinn hafi banna okkur a leggja hann bleyti. g tlai a sjlfsgu a fara eftir fyrirmlum hans. En Sigrur avarai mig og sagi, a r gtu etta ekki og fru ekki eftir v. g var lka egar bin a f stengi handleggina. g htti v a hla og fr a eins og hinar stlkurnar.

En g hafi dlti samviskubit t af essu. g ttaist, a vi gerum fiskinn verminni erlendum markai en tlast var til. Vi stlkurnar urum a keppast vi, v a vi vskuum kvisvinnu. Greiddar voru 2.10 fyrir hundrai af orskinum en 1.10 fyrir hundrai af smfiski. g ni ekki miklum hraa fyrstu, og kaupi mitt var v lgra en hinna stlknanna. a tti mr srt broti, v a g vildi ekki vera eftirbturr annarra. Viunandi tti a vaska 400 orska dag, og egar fram stti tkst mr a f smileg daglaun. Best gekk mr a vaska labra, en fyrir hann fengum vi 75 aura hundrai. Eina vikuna vaskai g 3500 stykki dag til jafnaar og fkk v yfir 150 kr. en tmakaup var um 41 kr. viku.

Ein stka var langafkastamest. Hn ht Einfrur og vaskai um 1200 fiska dag. Af essum skum maut hn srstakrar hylli hsbnda sinna. Henni leyfist sitthva, sem vi hinar hefum fengi bgt fyrir. Stundum komu synir Thors Jensen heimskn. Einn eirra hafi ann si a heilsa aldrei flkinu. lafur Thors kom stku sinnum, en hann heilsai alltaf og gaf sig tal vi flki - enda strbrotinn persnuleiki og allegur besta mta eins og allir vita. v var hins vegar ekki a heilsa um ennan brur hans.

Dag nokkurn kemur hann, klddur ljsum sumarftum og spnskir gestir fylgd me honum. Hann gengur um og snir eim frystihsi. a tti vst hi fullkomnasta dag, tt abnaur starfsflks vri fyrir nean allar hellur. Hann kemur til Einfrar, stansar fyrir aftan hana og snir gestunum, hva hn er dugleg. Hn heldur fram vinnu sinni fullri fer, eins og hn hafi ekki ori hans vr. Allt einu slengir hn grarstrri lngu beint baki honum, ar sem hann bograr yfir krfunni. "Hvernig skpunum tti g a vita, a maur vri arna - fyrst ekki var heilsa?" sagi Einfrur."

etta er frsgn bkinni slenskar konur visgur, Helga Marn Nelsdttir (1903-1986) lsir hr kjrum snum Reykjavk sem ung stlka um 1920.


Heilbrigisjnusta, brjstapar og lfsstll

slendingar og Evrpubar sem hr hafa veri bsettir kvei marga mnui eru sjkratryggir. eir njta ahlynningar hj lknum og sjkrahsum ef meti er af heilbrigistarflki a ess urfi. Flk sem hefur veri vinnumarkai og hloti slys ea rkuml vegna mengunar ea slmra astna vinnustum ntur sjkratrygginga og flk sem veiklast af eigin vldum t.d me reykingum og drykkjuskap fr lka jnustu hj sjkrastofnunum.
a er rf flks fyrir heilbrigisjnustu og mat v hvaa rangri hn skilar og mguleikar a veita jnustu sem rur v hverjir f hvaa jnustu. a er mr vitanlega ekki rk slenskri heilbrigisjnustu a veikum manni s vsa fr vegna ess a hann hafi sjlfur me breytni sinni stula a veikindum snum ea me v a vera annig vinnu a hann var tsettur fyrir einhvers konar geislun ea eitrun. Flk sem er limlest ryskingum veitingastum og flk sem er nauga klsettum veitingahsum fr asto heilbrigiskerfi, v er ekki sagt a a veri bara a sna sr til veitingasalans, hann hafi veri a selja v jnustu og beri byrg v sem fer fram snum sta. Ef fjldi flks yri fyrir matareitrun af v a hefi keypt mat einhvers staar tti a flk lka rtt heilbrigisjnustu og brajnustu ef stand vri tali httulegt heilsu ess.

Sjkratryggingar hafa hins vegar ekki greitt nausynlegar fegrunaragerir. Nna nlega kom upp a str hpur kvenna hefur fengi grdda brjstapa og kom ljs a framleiandi silikonfyllinga hafi nota r anna efni en var gavotta og essar fyllingar bi falsaar og gallaar. Hva sem okkur kann a finnast um ann lfsstl og tsku a bta silikoni brjst er ljst a hpur kvenna er hugsanlega brri httu a ba heilsutjn vegna gallara fyllinga.

Stjrnvld hafa brugist vi og bja essum hpi skimun og ef tkoma r eirri skimun snir lekar fyllingar veri r fjarlgar kostna slenska rkisins. a er ekkert elilegt vi a, ekki nema a ekki s gengi lengra, a vri ryggisatrii a bja llum eim konum sem hr eru sjkratryggar upp a essi hugsanlega glluu askotaefni lkama eirra veri fjarlg - alveg n tillits til hvort skimun snir leka ea ekki.

En a sorglegt a lesa nna t.d. hj bloggurum rtna, niurlgjandi og hlfklmna umru um bran heilsuvanda essa hps og er ekki a sj anna en sumir sem tj sig telji a r konur sem ltu setja sig brjstapa hafi me v sjlfkrafa gengi bjrg og t r slensku velferarkerfi og eigi engan rtt a f ahlynningu kerfinu.

Bloggpistlar Jns Magnssonar og Ls rnasonar stua mjg miki. Bir eru eir kafamenn um slensk stjrnml og mis samflagsml og ungaviktarmenn opinberri umru. ess vegna skil g ekki orru eirra, af hverju kallar lknirinn Lur hp kvenna sem hugsanlega br vi heilsuvanda "tttustelpur" og brjst eirra "tttur"? Lur segist vona a heilbrigisrherra fori rkiskassanum fr eirri vitleysu a borga essum agerum. Af hverju segir Lur etta? Hva er a v a rkissjur borgi lknisager sem felur sr a fjarlgja httulega mengandi askotahluti r lkama flks?
Og hvers vegna sr Jn Magnsson akallandi heilsuvandaml sem enginn veit hversu str er sem pjattskap og segir: "Hva svo me r sem hafa flata ea feita rassinn, kartflunefi, appelsnuh og litlu brjstin. Fyrst velferarrherra telur elilegt a borga kostna vegna gallara lta- og fegrunaragera eiga r sem kvea a ola tlit sitt ekkert a f? ... og telur Jn frleitt a bta konunum neitt sem r eiga ekki rtt samkvmt lgum fr seljendum vegna gallarar vru ea jnustu. Jn telur a hr s sjkratryggingakerfi a borga fyrir mistk markaarins gallari sluvru.
g spyr L og Jn hvort eir noti sama kvara etta bra eitrunarml strs hps flks eins og nnur eitrunarml ea heilsuml sem koma t af lfsstl. a taka srefniskta fr lungnasjklingum og neita eim um krabbameinsmefer af v eir ullu veikindum snum me snum lfsstl og segja eim bara a lta reykingafyrirtki borga? Af hverju er rtt um eina ger heilsufarsvanda ennan htt, er a vegna ess a etta er vandi kvenna sem voru me breytni sinni a knast tsku samflagi ar sem karlar ra og ar sem konur eru til snis, kvengerar sem undirgefin valdatkn og eins konar styttur, svo miklar styttur a lkama eirra er sprauta askotaefni sem enur t kvena tknrna stai sem merkja hva er kona og hva er karl.

Hr eru bloggpistar eirra Ls og Jns:

http://www.dv.is/blogg/lydur-arnason/2012/1/10/tuttur/
Lur rnason 10. janar 2011:

TTTUR.
Fegrunaragerir eru mjg tzku og ftt sem ekki m bta. Strar tttur virast eftirsttari en smrri og varir sumra ungmeyja lkjast ori sogsklum ea drullusokkum. Lknar svara essari eftirspurn og haldi flk a einhver lti sr segjast er a sjaldnast svo: Flestir vilja sitt og neiti einn er fari anna. tlits- og zkudrkun samflagsins er gegndarlaus og rur gildismati allt of margra. Bezta ri er a stta sig vi Skaparann og fara reglulega ba, a tryggir ngsamlega vellan. tlit er nefnilega lkt glluu kvoupokunum, endist stutt og leiir til mlaferla vi gu. Vona auvita a allar tttustelpurnar fi bt sinna brjstverkja og hafi vit a hafna annarri fyllingu. Smuleiis vona g a heilbrigisrherra fori rkiskassanum fr essari vitleysu v borgi hann brsann m bast vi holskeflu ltilla typpa.

http://jonmagnusson.blog.is/blog/jonmagnusson/entry/1215933/
Jn Magnsson 8. jan. 2012:
Gutti borgar bilu brjst
Gutti velferarrherra lofar a borga konum sem hafa leka bjstastkkunarpa kostna vi lagfringar eim.
Yfirlsingin um greislur vegna gallara fegrunar- og ltaagera vekur upp msar spurningar.
Hva me mistk vegna rass- og magalagfringar ea tatveringa.
Hva svo me r sem hafa flata ea feita rassinn, kartflunefi, appelsnuh og litlu brjstin. Fyrst velferarrherra telur elilegt a borga kostna vegna gallara lta- og fegrunaragera eiga r sem kvea a ola tlit sitt ekkert a f?

Er ekki rtt a Rki taki byrg llum mistkum markanum og bti neytendum allar gallaar vrur hverju nafni sem nefnast.

Hvar er byrg neytandans vi val vru og jnustu? Hver er byrg seljenda?

Me greislum eins og eim sem velferarrherra lofar, er hann ekki a bta konunum neitt sem r eiga ekki rtt samkvmt lgum fr seljendum vegna gallarar vru ea jnustu. Velferarrherra tlar raun a borga fyrir mistk markaarins gallari sluvru.

verur lka allt lagi a f sr drustu jnustuna v Rki borgar ef eitthva verur a.

egar rkissjur tekur 20 krnur af hverjum hundra sem a eyir a lni fr framtinni er ekkir rtt a skoa hvar setja mrkin greisluttku rkisins. Eiga brjstastkkanir a vera ar forgangsr?

Arir skrifa af miklu meira innsi og visku um etta ml og vil g ar srstaklega nefna pistil lknisins Vilhjlms Ara Arasonar

http://blog.eyjan.is/vilhjalmurari/2012/01/09/oasaettanleg-ahaetta-fyrir-flestar-konur/
sttanleg htta fyrir flestar konur
9. janar 2011

og pistil lfheiar Ingadttur
http://blogg.smugan.is/alfheidur/2012/01/10/pip-hneysklid-a-islandi/
PIP-hneyskli slandi

g hef ekki skoun hvort einhver yfirlknir a vkja, g ekki a ml ekki ngu vel en a sem g hef lesi og heyrt um essar leku fyllingar bendir til ess a a s eina skynsamlega a bja llum sem fengu essa glluu pa lkama sinn upp a eir su fjarlgir, ekki mia eingngu vi ar sem sst a eir leka.

ra Kristn skrifar gta grein Smuguna, PIP-hneyskli slandi http://blogg.smugan.is/alfheidur/2012/01/10/pip-hneysklid-a-islandi/

Eftirfarandi finnst mr hins vegar afar einkennilegt hj ru Kristnu:
"Umran snst rum ri um hvort rki eigi ekki a bja konum upp a lta fjarlgja slka pa sr a kostnaarlausu. Samt er agerin kvein og framkvmd af lkni einkastofu og flestum tilfellum greitt fyrir hana alfari n akomu rkisins."

g get ekki lesi essi or ruvsi en ra Kristn telji a rk ea litaml fyrir a essi hpur kvenna fi EKKI lgbundna sjkrajnustu slandi a r hafi greitt sjlfar fyrir gallaa vru sem olli eim heilsutjni. a felst essum orum s sn a a skipti mli hvernig heilsuvanda essa hps bar a og hver borgai fyrir a hann yri hvernig jnustu essi hpur eigi a f hj slenska velferarkerfinu.

mbl.is 440 konur me PIP-slikonpa
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Uppreisn fiskiorpinu Wukan Kna

Sagan af v hvernig almenningar eru gerir a einkaeign kommnistarki

Hr slandi taka margir ramenn fagnandi hugmyndum um uppkaup knversks fjrfestingaflags grarlegu landsvi Grmsstum Fjllum og hefur forseti slands, forstisrherra, efnahagsrherra, utanrkisrherra og margir arir tala fyrir slkum landauppkaupum og bori fyrir sig rksemdir eins og velvild til Kna, vntingar um mis konar viskiptasambnd vi Kna og svo a fyrirtlanir knverska fjrfestingaflagsins s a byggja arna golfvelli og lxushtel, hr su atvinnutkifri ferajnustu. a er ekki landnau slandi og mrgum finnst golfvellir og lxushtel vera eftirsknarver fyrirtki strjlblum svum slands. En mrgum, ar meal mr finnst essar hugmyndir grunsamlegar og einkennilegar og virka liur einhverju ru, liur langtmatlun vaxandi strveldis a koma sr fyrir njum slum.

a er hugavert a bera innrs knverskra fjrfestingaflaga slandi vi uppkaup lands og fasteigna vi hva er a gerast sama tma Kna fiskimannasamflgum ar og skoa hva er lkt og hvort flki ar tekst betur upp slandi a hrinda af sr innrsum. a er mistr stjrnssla Kna og gagnrni stjrnvld er ekki liin en a er annig a flestar eirir og uppot og andspyrna sem ar er er einmitt vegna ess a land er teki undir golfvelli og htel og hs.

wukan2

Land Kna er ekki einkaeigu heldur umsjn orpa ea samflaga en essi upptaka landi er eins konar einkaving almenningum/almenningseign en eim sem ur nytjuu landi og hfu lfsafkomu sna af v eru borgaar smnarbtur ea engar btur.

"Illegal land seizuresoften for golf courses, luxury villas and hotelsare seen by many Chinese and foreign experts as the single biggest threat to the Communist Party as it struggles to maintain legitimacy in a society that is becoming increasingly demanding and well-informed, thanks in large measure to the Internet, even as income disparities widen.

Such land disputes account for 65% of "mass incidents"the government's euphemism for large protestsin rural areas, according to Yu Jianrong, a professor and expert on rural issues at the state-run Chinese Academy of Social Sciences. "

wutan1

a sur oft upp einmitt t af v a flk er reki burtu. fiskiorpinu Wukan Suur-Kna ba lka margir og Akureyri . ar er nna uppreisn. a st til a taka allt land sem tilheyrir orpinu Wukan og leggja undir fasteignaverkefni vegum svnabsinsLufeng Fengtian Livestock Products og Country Garden sem er eitt af strstu fasteignafyrirtkjum Kna og er stasett Guangdong og skr Hong Kong. a er eigu fjlskyldu athafnamannsins Yang Guoqiang en dttir hans Yang Huiyuan var 11. rkasti maur Kna ri 2011 skv. Forbes. Var ekki slandsvinurinn Nubo lka eim lista?

orpsbar eru mjg reiir, telja a fari hafi veri bak vi sig og land eirra selt og ar brutust t mtmli og uppreisn. Foringi uppreisnarmanna var handtekinn og drepinn af lgreglu (sem reyndar heldur v fram a hann hafi di r hjartafalli en fir tra v). orpsbar hafa reist gtuvirki og hraki lgreglu og staaryfirvld brott og leita n sjr hj stjrnvldum Peking. Lgregla hefur einangra Wukan, stva ar alla vistaflutninga mat og vatni og fiskimenn geta ekki ri til sjvar. Fjlmilaflk fr ekki a komast arna um. Stjrnvld hafa loka allar nettengingar og frttir frWukan. Frttir aan berast aeins um Kna gengum mkroblogg, svipa kerfi og Twitter. Svo virist sem margir innan Kna hafi sam me og styji mlsta orpsba.

borginni Lufeng sem er nlgt Wukan taka margir undir mlsta orpsba v ar hefur land lka veri teki af flki sem lifir landbnai og a vinga til a samykkja a og borgaar smnarbtur. Hr er ein smsaga af v:

"The Cai family, for example, lived in a two-room stone house a few miles outside Lufeng for four generations, and earned a living from farming 3.3 hecatres of land.Last year, according to family members, property developers backed by the local government forced them to sell the land in exchange for roughly 1,000 yuan ($157) for each of their roughly six family members Cai family members said they resisted at first, but relented after a string of violent threats from the developer. Across the street from their home today, two or three dozen large pink houses with tiled roofs are under construction, surrounded by lush gardens and palm trees. Statues of copper horses stand outside the new complex's gates.The Cai family and others in Lufeng said they supported Wukan residents, but didn't believe they would be able to hold out for long against the town's heavily armed security forces. They have guns," said the Cai family's matriarch, pumping her fists as she spoke. "We have nothing."

N standa yfir virur milli stjrnvalda Guangdong og uppreisnarmanna Wukan. etta er tali alvarlegast uppot og eirir Kna r. orpi er einangrar, uppreisnarmenn hafa reist gtuvirki og stjrnvld einangra orpi. eirirnar breiast t, r hafa blossa upp orpinu Haimen t af mengun af kolakyntu ijuveri. ar tku um 20 sund tt eirum gr. Guangdong er eitt mikilvgasta tflutnings- og inaarsvi Kna.

Heimildir eru essar greinar Wall Street Journal
og twitterhttp://twitter.com/#!/bspegele

Myndir:
Villagers hold placards chanting slogans as they march around their village during a protest in Wukan village, in China's Guangdong province on Thursday.http://www.msnbc.msn.com/id/45706482

Svo virist sem nna s va mikil lga og tekist s um essa ger af hina kommnski nfrjlshyggju me tilheyrandi samjppun aus til frra (Guangdong model) og annars konar nlgun, samflagsendurbta t.d. Chongqing model

Inside Wukan: the Chinese village that fought back

http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/china/8954315/Inside-Wukan-the-Chinese-village-that-fought-back.html

Nna hafa orpsbar Wukan sami vi yfirvld. Hr er frtt fr CNN 21. des:


Sagan af sgeiri innema rin 1668 til 1673

Snedker_i_arbejde2
Hr er frsgn af innmi slensks pilts sautjndu ld, hann ht sgeir Sigursson og var 18 ra egar hann sigldi t til Kaupmannahafnar ri 1668 og var ar snikkaranmi en svo kallaist trsmi og v nmi lauk hann 1673. Grpum niur sgunni egar sgeir er kominn til Kaupmannahafnar og hefur nmi:

ann 2. Januarii fkk g hsbndaskipti. Kom g til a lra snikkarahandverk, fyrir tilhlutan essa kaupmanns, eptir minni bn, v eg hafi lyst ar til. essi snikkari ht Hans Hildebrand, en konan Margreta Byonings. Voru lesnar fyrir mr lfsreglur, hversu g skyldi halda mig mnum lrirum, sem var fyrst:

g skyldi lra hlft fjra r, og gefa ar til 20 dali sltta; g skyldi gera allt a, sem minn hsbndi, ea mn matmir, befalai mr; g skyldi enga ntt vera t af eirra hsi, annars skyldi s tmi engu reiknaur vera, sem g hefi anga til veri; g skyldi ekki mega ganga t af hsinu, hvorki um sunnudaga n rmhelga utan leyfis; g skyldi ekkert kaup f a hlft fjra r, eur kli, utan matinn alleina; g skyldi ekki ganga sng fyr en mr vri skipa, en skyldi fara ftur, klukkan vri 4 (2 stundum fyrir mijan morgun), me eim rum fleirum pstum, sem varla nenni skrifa. etta mundu ykja hr lg voru landi vi vinnuflk sitt.

Fotothek_df_tg_0008490_Stndebuch_^_Stand_^_Handwerk_^_Beruf_^_Zimmermann2
essum skilmlum var eg llum a jta, og ar til lofai sak Klomann a standa til rtta, ef g hlypist um, sem hans handskript tvsar, og hj mr liggur. San tk mitt nauarok a vaxa dag fr degi. g hugsai opt til foreldra minna, mig lti stoai. Eg fkk hgg og slg upp hvern dag, stundum af mnum tilverknai, en stundum fyrir litla eur enga sk. Mat og drykk ttist g ekki hafa meir, en g urfti, en erfii og ill or ng, lt ei miki mr festa, v eg enkti a hefna, eg hefi tlrt, en str raun var mr a v, a g mtti ekki sl, egar g var sleginn, og geri eg a meir fyrir saks Klomanns or og hans konu, en mitt stuglyndi, v au bu mig a skyldi la a me olinmi; ar me sendi mr s ehrugfuga kvinna mat laun, og lt segja mr, a g skyldi koma til sn, eg kmist t, hva g forsmai.

Anno 1670 var g httulega krankur af kldu, svo a eg hlt mig deyja, hvar af g gladdist, v hefu mnar eymdarstundir enda fengi, en drottinn vildi ei hafa a svo.g fraus ara stundina, svo g skalf upp og niur, g sti kringum kakalninn, en ara stundina svitnai g; eg gengi t strtinu einni skyrtunni, rann vatn ofan eptir andlitinu. , hva undarlegur krankleiki er etta! a veit gerst s reynir. ennan banvna krankleika hafi g heilar 14 vikur. En hva eg hlaut a la eim tma, er gui kunnugast, v eg lagi mig fyrir, var eg sleginn ftur aptur. g tti enga vini ea nunga, sem g kunni a klaga mna ney fyrir. a fleira, sem g lei eim lrirum, sem g var hj eim milda jn, nenni eg ekki um a skrifa, en a hans konu hrrir, var hn llu v, hn gat, mr mti, tillgum og eggingum, v g vildi ei vel parere (hlnast) henni, hann var ei vi.
Fotothek_df_tg_0008599_Stndebuch_^_Beruf_^_Handwerk_^_Tischler2
Anno 1671 ann 1. Martii lagist essi minn lrimeistari krankur, hvar vi g gladdi mig, a hann mundi deyja. Skipai hann mr a sma sng fyrir einn herramann, og skyldi g saga stlpana me eim rum dreng, sem mr var samta hj honum og ht P tur, hva vi og gerum, og vi vorum a saga, duttum vi ofan af hefilbekknum og brotnai sundur sngin. etta rusk heyri hann, anga sem hann l. Var eg kallaur fyrir hann. Spuri hann mig a, hva a gengi, en g sagi, sngin hefi brotna sundur. Hann sr , a nr sem hann kmist ftur aptur, skyldi hann brjta svo okkur beinin, sem vi hefum broti sngina.

Eptir a bum vi af hjarta, a gu lti hann ekki komast ftur, hva og skei, a hann d ann 5. Martii. Hafi g veri hj honum hlft rija r, en tti eptir eitt. Var g svo sem sloppinn r fjtrum, v g hafi ekki neitt a ttast. Hn var a la og umbera, hvort g erfiai henni ea mr, og launai g henni aptur a, sem hn hafi mr ur gert. Sex vikum sar giptist hn aptur rum snikkara, sem ht Hans Jrgen Bakar, hzkur, ttaur r Scopinlandi. Hann var mr gur meistari. Hann gaf mr mitt lribrf.

Fotothek_df_tg_0008600_Stndebuch_^_Handwerk_^_Beruf_^_Zimmerei_^_Zimmerer_^_Tischler2
Anno 1672 fkk eg brf fr slandi, fr mur minni, a fair minn vri afgenginn (dinn), hva mr var ltil glei a heyra. enkti g a koma aldrei til slands meir. Anno 1673 var g skrifaur laus r mnum lrirum, og metk g mitt lribrf. Anno 1673, ann 13. Apr (ilis) sr g mig stallbrralag vi einn danskan snikkarasvein, sem ht Matthas. Tkum okkur svo far hj einum skipherra a Dantzig Polen (Danzig var frrki tengslum vi Plland) essi skipherra ht Hans Fox, danskur a tt og bj Kaupmannahfn.

1673 ann 28. Apr. gengum vr til segls fr Kaupmannahfn, hfum aan gan vind og komum 30. Apr. til Dantzig. ar fkk eg meistara, sem ht Jacob Ef f e r t. Hj honum var g 3 vikur, og fll sltt me okkur, v a g flaugst vi hann, g skyldi hafa haft mna peninga, og fkk svo me harri hendi. Sar fkk g annan meistara, sem ht Ptur Kleinsorg. Hj honum var eg 6 vikur og fll mr vel. San kunni minn stallbrir ekki a forlikast vi sinn meistara. Reistum vi svo bir burt og upp Polen til eins staar, sem heitir Stolps 7 mlur fr Dantzig. aan reistum vi a hfustanum Polen, ar sem kngurinn er sjlfur. ar var g einu brullaupi, sem mr bar margt fs fyrir augu, bi httalag og hegan flksins. essum sta s eg fyrst, a sagirnar suu sjlfar svo ykkt og unnt, sem maur vildi hafa. ar vorum vi 3 vikur, en hfum engan hsbnda.
Landauer_I_142_r-klippt
Heimild:

Ferasaga Asgeirs snikkara Sigurssonar fr 17. ld. Blanda, 15-18. Hefti (01.01.1932) http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000504803
Myndir eru r Wikipedia Commons, myndir af snikkurum sama tma og sgeir var snikkaranminu.

shsasak. Var hann ekki erlendur fjrfestir?

Hvernig berst verkekking milli landa? Eru a knversk ljskld me fullar hendur fjr og knversk fjrfestingaflag sem hr vilja kaupa upp land sem eru vonarljs slendinga eftir Hruni? urfum vi erlenda fjrfestingu vegna a me henn berist verkekking og vermtaskpun inn slenskt samflag? Rherrann rni Pll og margir arir slenskir ramenn endurtaka sfellu a vi urfum erlenda fjrfestingu, me henni komi httulaus uppbygging vegna ess a fjrfestir htti eigi f, etta s miklu sniugra en f f a lni - og me henni komi verkekking.

helsta jmlatti landsins, Silfri Egils sasta laugardag talai rni Pll efnahagsrherra af sannfringakrafti um uppbyggingu fiskveia slendinga fyrir meira en ld og nefndi a sem dmi um hve vel erlendir fjrfestar reyndust okkur. Vi hva rni Pll? Hvaa slandssgu er hann a segja? Hverjir voru essir erlendu fjrfestar sem reyndust svona undravel?

Varla getur hann veri a tala um mesta arrninga slandssgunnar sem alveg til rsins 2008 sem var hvalfangarinn Slbakka nundarfiri sem framdi arrni rin 1889-1901. Fjrmlastarfsemi var str og mannfrek atvinnugrein slandi fyrir Hrun og veittu mrgum atvinnu en rin sem hvalveiistin starfai var hn strsta atvinnufyrirtki slandi, ar strfuu 200 manns. a voru margir vinnu hj Ellefsen og arrninginn Slbakka framdi arrn sitt velvild slenskra ramanna og Hannes Hafstein var vinur hvalfangaranna og lt skutlast me sig milli fjara hvalbtunum alveg eins og forseti lveldisins slands fkk skutl einkaotum trsarvkinga snum utanlandsferum sem slenskur jhfingi og var samt forstisrherra og fleiri ramnnum slenskum iinn fyrir Hrun a hvtvo og blessa slenska fjrglfra og (hugsanlega) erlenda glpastarfsemi.

g veit ekki hvaa verkekking fluttist til slands me arrninu Slbakka, eflaust hafa margir ori srfringar hvalskuri en hvaa gildi hafi a fyrir slenskt atvinnulf egar bi var a ryksuga upp hvali stru svi vi slandsstrendur?g kann hvalfangaranum og erlenda fjrfestinum Hans Ellefsen engar akkir fyrir athafnalf sitt og afturkallanleg hervirki slenskri nttru.

fram um hvernig verkekking berst til landsins. Me erlendum lnum fr Alja gjaldeyrissjnum var fjrmgnu lokasmi hrunhsinu Hrpu svo a stari ekki okkur gluggalaust eins og augnstungi skrmsli hjarta borgarinnar, heldur lsti upp framt okkar. Rki og borg dldu f, dldu lnsf a byggja hina slensku versali og til verksins flaug mikill hpur srfringa fr Kna v hrlendis var ekki til kunntta til svona vandaverka.

Hvaa gagn hfum vi af verkekkingu hinna innfluttu knverskra glersmia og gleruppsetningaflks sem smai forlta glugga og setti upp einkennishsi slenska efnahagshrunsins og reyndar efnahagshruni alls heimsins, Hrpunni? Vissulega eru essir gluggar fagrir og miki glerlistaverk og t um nna vetrarskammdegi slands ljma dauft ljs sem samt lsa ekki neitt upp umhverfinu. Og glersmiirnir eru horfnir braut og engin ummerki um nema jrni umgjr fagurra glugga, jrni raua sem er byrja a ryga og rytaumar sem g veit ekki hvort eru - hs sem er grta ea hs sem er a bla. g held ekki a nein verkekking hafi borist me eim flokkum sem ar strfuu og hn hefi veri einhver hefi hn ekki nst okkur vel vi au vifangsefni sem vi stndum frammi fyrir nna slandi.

Er lklegt a fleiri skrauthsi eins og Harpa veri bygg br slandi? Og vi ttum allan heimsins au, myndum vi vilja fleiri svona hs? urfum vi fleiri svona hs?

En fram me sguna um hvernig verkekking barst til slands eim tma fyrir einni ld sem rni Pll dsamar sem tma erlendra fjrfesta sem byggt hafi upp fiskveiar og fiskvinnslu slandi. Vissulega er a svo a s sem hefur reynt eitthva og s eitthva sem er leyst betri htt hefur mguleika a segja hverju a breyta og hvers vegna og hvernig. a er a sem gerist verkmenntun og a er a sem gerist egar flk sr hvernig arir leysa hlutina. eim tmum egar flk hafi litla sem enga mguleika til a ferast og litla sem enga mguleika til a frast nema um a sem var nrumhverfi eirra var eina skynsamlega leiin a gera hlutina eins og eldri kynsl hafi gert og endurbta smn saman me hugkvmni og eim efnivi sem flk hafi og t af eirri rf sem var umhverfinu. annig ruust verkfri og verkaferir gegnum aldirnar og pssuu vi umhverfi.

En sum tkni og vinnulag sem okkur finnst einfld dag barst ekki milli landa og samflaga bara vegna ess a flk vissi ekki af henni. Einn maur sem ferast milli menningarheima og samflaga getur vel flutt me sr verkekkingu og s ekking kemur a mestu gagni ef hn passar inn samflagi. a arf ekki grarlega rikan aujfur me form um golfvelli og 5 stjrnu htel til a flytja verkekkingu inn samflag. Kannski arf bara einn slending sem hefur flosna upp hr slandi og flust r landi, slending sem sr a hlutirnir eru gerir ruvsi og vegna ess a hann ekkir sitt samflag veit hann hvaa ingu a hefur a upplsa og kenna lndum snum hva a gera.

Hr er saga um einn slkan slending. a er sak Jnsson. Hann var seinna kallaur shsasak. Hann fr til Amerku 1888 og hann var ekkert ungur , hann var 45 ra. En hann var athugull og hann s nja verktkni nja heiminum, tkni vi shs, verktkni sem hann vissi a myndi breyta miklu slandi. Og hann reyndi eins og hann gat a sannfra flki gamla landinu, hann skrifai heimahagana, hann skrifai Tryggva Gunnarssyni sem var forstjri Grnuflagsins. Engin svr. Tryggvi Gunnarsson verur svo bankastjri slandsbanka. sak Jnsson skrifar honum aftur. Engin svr.

sak Jnsson skrifar konusem hann ekkti Reykjavk ljsmur sem ht orbjrg Sveinsdttir og biur hana a tala vi Tryggva og spyrja hann hvort hann hafi ekki fengi brfin. Loksins druslast Tryggvi Gunnarsson mli, biur um a f tvo menn fr Amerku til slands a byggja shs. sak fer me rum manni aftur til slands og Tryggvi kemur af Fjllum, segist ekki hafa tt von eim en er byrjaur a bardsa eitthva mlinu, binn a ra flk svona smi og segist ekki geta ri nema annan eirra og sak vegna ess a etta s hans hugmynd. a er afar einkennilega bksuleg akoma Tryggva Gunnarssonar a essu mli. Spurning hvort akoma hans a bankamlum var eins htta. En Reykjavk er srstk gata skr eftir honum, Tryggvagata og minning hans lifir sem frumkvuls bankaheiminum.

g veit ekki stuna fyrir v a gn rkir sgubkum og sgugreiningu ramanna um vfrult og rragott aluflk sem skapar mikil vermti me v a mila verkmenningu og innleia nja tkni eins ogsak Jnsson geri sinni t. ekkir jafnaarforinginn og rherrann rni Pll ekki til verka saks Jnssonar? Heldur rni Pll a erlendir athafnamenn sem fluttust til slands eins og Otto Wathne hafi komi hinga me alla verkmenningu sem byggi upp Seyisfjr og galdra hinga sld torfur.

Veit rni Pll ekki af v a Alingi synjai saki Jnssyni tvgang um styrk til a ferast sland og kenna flki a byggja shs? Eftir synjunfr hann til starfa hj erfingjum Ottos Wathne og byggi fyrir strt shs Akureyri. Frumkvlinum saki Jnssyni er enginn smi sndur slandi sinni t og framlag hans er eigna rum atvinnusgu sem skrifu er um og fyrir sem hfu vld og eignir.

a eru sundir af frumkvlum eins og honum slandi dag og hluti eirra hefur fli sland en ekkir samflagi hrna og arfir ess og er lka a sj umheiminn og ruvsi tkni, ruvsi verkekkingu. Ef a flk flytur aftur til slands og inn samflagi og athafnalf hrna sna reynslu og sna sn mun a gagnast slensku samflagi betur en fimm stjrnuhtel fjllum. eim samflgum ar sem margir nbar eru flytja eir me sr menningu og verktkni fr heimahgum og auga a samflag sem eir eru . a er lklegt a innan skamms sjum vi a nir slendingar sem hinga hafa komi r annarri menningu breyta og bta vi menningu og verkekkingu sem hr er fyrir. au hafa egar gert a en a eru smu fl samflaginu sem egja um og myrkva eirra framlag eins og au fl sem egja um og myrkva framlag saks Jnssonar slenskri verkekkingu og gylla fyrir okkur astur sem eru lklegar til a gera slendinga sem hr ba nna a valdalausum rlum eigin landi. a er sorglegra en trum taki a jafnaarmenn og foringar eirra eins og nverandi efnahagsrherra skuli vera talsmenn eirra sem kaupa upp vld yfir landi og lfsafkomu manna me papprsrksnum sem kallast peningar sem hafa ekkert gildi sjlfu sr nema af v vi hldum a au hafi gildi.

Vi skulum meta framlag manna eins og saks Jnssonar og vi skulum lka byggja upp samflag sem hlir a verkmenningu sem berst a nean til og fram til eirra sem n eru langt niri, beygir ea liggjandi eftir holskeflu fjrmlahruns og hjlpar eim vi a standa ftur . Vi skulum ekki skjast eftir menningu og samflagi sem gerir marga a rlum en fa og fjarlga menn rkari og valdameiri.

Hr er sagan heild af saki Jnssyni, honum sem kallaur var shsasak:

sak Jnsson sem var fddur og uppalinn Austurlandi, en flutti til Amerku sumari 1888. Var hann fddur Rima Mjafiri eystra ri l842. Hann byrjai sjrra 17 ra og starfai a eim meira og minna hverju ri, anga til hann fr til Amerku en var hann 45 ra. Hann ekkti v vel hvernig beituskorturinn hamlai gengi fiskveianna og au vandri, sem a skapai oft, a geta ekki geymt sld nokkra daga, ef ess urfti me, og standa uppi beitulaus, ef sld fkkst ekki daglega. bklingi, sem sak gaf t Akureyri 1901 g nefnir shs og beitugeymsla, fullyrir hann a fra v a vorin a vert hfst og ar til haustin, a htta var vegna beituleysis hefi helmingur tmans oft fari til einskis vegna beituskorts. sak telur, a beituskorturinn hafi veri orsk ess a hann flutti til Amerku og smu sgu hafi margir Austfiringar, er vestur flutt haft a segja.

egar sak kom til Nja-slands, var hagur gamla landsins honum v ofarlega huga og hva v mtti helzt a gagni vera af v, er hann s og kynntist ar vestra. Af eim tkninjungum, sem hann kynntist vestra, hefir a greinilega vaki mesta athygli hans, hvernig sinn var ar notaur til matvlageymslu. Um a segir hann ur nefndum bklingi snum: ,,egar g s fyrsta shsi West Selkirk og gaddfrosinn hvtfisk, er vi keyptum t af v sterkasta jlhitanum Canada, datt mr strax hug: arna er ri til a geyma beituna heima slandi.

En sak lt ekki ar vi sitja. Hann skrifai frndum snum og vinum Austfjrum um mli, en fkk engin vibrg. egar hann var orinn rkula vonar um, a Austfiringar vildu sinna hugmyndum snum, skrifai hann Tryggva Gunnarssyni, sem var kaupstjri Grnuflagsins. En ekki fkk hann heldur svar r eirri tt og lei n og bei. egar Tryggvi var orinn bankastjri Landsbankans, sendi sak honum langa og tarlega skrslu um mli, en allt fr smu lei og ur. Greip hann til ess rs a skrifa orbjrgu Sveinsdttur, ljsmur Reykjavk, en brir hennar, Jn Sveinsson fr Elliavatni, hafi veri flagi saks tger fyrir austan og fluttist me honum vestur um haf ri 1888. Ba sak orbjrgu a tala vi Tryggva, grennslast eftir v, hvort hann hefi fengi brf hans og skra fyrir honum mlavxtu. Hva orbjrgu og Tryggva hefir fari milli er kunnugt, en nokkru sar ba hann Sigurs skld Jhannesson, er var lei vestur um haf, a tvega sr tvo menn a vestan, til ess a koma upp shsi Reykjavk. Var a bundi fastmlum, a sak tkist fer hendur til slands og jafnframt ri hann Jhannes Gumundsson Nordal. Komu eir til Seyisfjarar september 1894 og hldu svo aan til Reykjavkur.

egar anga kom, gengu eir egar fund Tryggva, sem tk eim vel, en sagist alls ekki hafa bizt vi, a nokkur kmi. Greindi hann eim fr, a bi vri a kaupa efni i hsi og semja um smi ess vi menn Reykjavk. Hann taldi sr v ekki frt a ra nema annan eirra og taldi elilegt, a sak gengi fyrir, ar sem hann hefi fyrstur manna haft or essu. a var r, a Jhannes var kyrr Reykjavk, en sak fr austur til frnda sinna og vina Austfjrum, til a vinna a shsbyggingum ar.

Mean eir sak og Jhannes voru lei til landsins, var haldinn fundur verzlunarmannaflaginu Reykjavk, og flutti Tryggvi Gunnarsson ar erindi um nausyn ess a koma upp klakageymsluhsi hfustanum, sem vri svo strt og fullkomi, a a gti s gufuskipum, er flytja vildu svarinn fisk milli landa, fyrir is og jafnframt geymt kjt og beitu.

sflagi vi Faxafla var stofna 5. nv. 1894, og var Tryggvi Gunnarsson kosinn fyrsti formaur ess. egar stofnfundurinn var haldinn, var shsi nstum v fullbi, en a tk til starfa fyrri hluta rs 1895, og var fyrsta sldin r hsinu afgreidd um mnaamtin ma og jn.

a kom fljtt ljs, a shsi hafi mikla ingu fyrir tveginn hfustanum, auk ess sem a geymdi og seldi margvsleg matvli. Stjrnai Jhannes Nordal v lengst af au 40 r, sem a var eigu sflagsins. a komst sar eigu starfsmanna ess, en var jafna vi jru ri 1945.

Eins og ur er sagt, hlt sak Jnsson austur tthagana eftir stutta dvl Reykjavk. Fr hann vestur og norur um land og kynnti hugmyndir snar Saurkrki og Akureyri, "en enginn vildi neitt um a heyra.egar hann kom austur var honum vel teki, og hfu margir huga hugmyndum hans. Hldu nokkrir tvegsbndur Seyisfiri fund me sr a Dvergasteini, og var ar kvei a koma upp shsi Brimnesi. egar eftir fundinn var byrja a gera tjrn Brimnesi me stku fyrir augum.

Mean sak var suurferinni ltu furbrur hans, Konr kaupmaur og Vilhjlmur hreppstjri Hjlmarssynir Brekku Mjafiri gera tft ar sem eir hugu a veita vatni og taka san s.

Snemma nsta vor byrjuu eir a reisa shs, og var v loki 16. ma. Var a fyrsta shsi, er tk til starfa austanlands. Nokkru sar var fullloki vi hsi Brimnesi. Um mijan jl kom svo sld inn Reyarfjr, og var hn flutt til frystingar shsunum Mjafiri og Seyisfiri.

shsmlin og Austri. Fyrsti maurinn, sem sak Jnsson hafi tal egar hann kom til Seyisfjarar, var Skapti Jsepsson, ritstjri Austra. Hann gerist strax tull talsmaur shsmlsins og kynnti a blai snu.

Austra 19. nvember 1894 er skemmtileg og frleg lsing v, hvernig essi shs voru bygg og hvernig kuldinn var framleiddur. Lsing Austa er annig:

Lesendum Austra mun ykja gaman og frleikur leikur a f, tt ekki s nema litla hugmynd um, hvernig s er notaur sumrum ea hitu til ess a geyma fisk og kjt skemmt. Skal v fari hr um a fum orum, mest eftir frsgn saks sjlfs.

Vesturheimi eru bygg til ess 2 hs, shs og frosths, hvort hj ru. shsi er snum safna og hann ar geymdur. ER til essa hafur vatnas, og er hann sagaur af m ea vtnum hfilega strum stykkjum, ferhyrndum og honum a v bnu hlai upp hsinu sem rmlegast. Til ess a varna v a sinn brni a miklum mun i sumarhitunum arf a vera utan me honum hsinu og ofan honum hey, hlmur ea eitthva esskonar. shsi er vanda og kostar ekki miki.

Aakostnaurinn vi slkt fyrirtki sem etta er frosthsi. Vesturheimsmenn byggja a slttu, sem hvert anna timburhs; er hf tvfld grind i veggjunum og veggurinn um 1012 umlungar ykkt. Glf og lopt. e fyllt me sagi. Er tilgangurinn me essu s, a hsi veri tt ea sglaust, og heita lopti ti fyrir geti verka sem minnst lopti inni hsinu, ar sem geyma fiskinn ea kjti. Frosthsi er eptir strinni ilja sundur fleiri ea frri klefa, og verur a, er skilur klefana, a vera tvfalt, me sagi milli iljanna. Innan veggjunum hverjum klefa eru negldir jrnykkukassar, litlu ykkri a ofan en nean, ea 4 umlungar, opnir a ofan og n upp r loptinu. Nean kssunum eru smop og rennur undir, er ganga t r kssunum, taka r vi vatninu sem rennur r kssunum, en htt er vatni haft rennunum, v af v leggur og kulda. Engir gluggar eru hsinu; er haft ljs, er um er gengi, og fr dyrunum arf a ganga mjg vandlega, hur a falla sem bezt stafi og vera tvfld.

Allir sem ekkja nokku til efnafri, vita, a egar salti er blanda til rijunga saman vi snj ea mulinn s, og etta hvorttveggja rennur saman, framleiist 18 stiga kuldi, mia 1 Selsus hitamli. etta nttrulgml er n nota hr.

Vilji menn leia fram frost frosthsinu, er tekinn s r hsinu, hann mulinn, og kassarnir fylltir me honum eptir a nokkru af salti hefir blanda saman vi, og er saltmagni lti fara eptir v, hve miki frost a leia fram, v minna salt v minna frost. a sem a lta frjsa og geyma skemmt, er n lti inn klefann og er v jafnaarlega hlai saman glfinu ea lti hyllur. Eptir v sem lkkar kssunum, er btt vi is- og saltblending ofan uppi loptinu yfir klefanum, en a sem ina hefir, rennur burtur eptir rennunum.

Reglulegar gullkistur fyrir tvegsbndur og fiskimenn

Bygging essara hsa rur aldahvrfum sgunni um vinnslu sjvarafura. Um hausti 1895 skrifai Axel V Tulinius, sslumaur Eskifiri skrslu sem birtist safold um shsstarfsemina eystra og fer ar svofelldum orum um shsbyggingarnar: "a eru ekki frri en 8 shs og frystihs, mist upp komin ea smum Austfjrum fr v fyrrahaust, allt fyrir forgngu og eptir fyrirsgn Isaks Jnssonar, er anga kom fyrra fr Amerku.(Winnipeg).

Fyrsta hsi var byggt fyrra vestur Mjafiri, og anna vor Brimnesi vi Seyisfjr; hi rija og fjra haust smuleiis vi Seyisfjr; h Wathne Bareyri og hitt rarinsstaaeyrum ennfremur eitt (hi 5.) Vopnafiri, eitt (hi 6.) Norfiri og eitt (hi 7.) F- skrsfiri; loks stendur til a hann byggi hi 8. Eskifiri. etta vanalega fjr njum framfarafyrirtkjum hjer landi er v a akka, a au 2 shsin, sem komin voru i gagn fyrir sumar- vertina eystra, hafa reynst reglulegar gullkistur fyrir tvegsbndur ar og fiskimenn."

sak Jnsson byggi ishs og leibeindi me byggingu shsum va Austur- og Norurlandi nstu r og gekk stundum undir nafninu shsasak. Hann var fulltri ns tma og brautryjandi merkilegra framfara og flutti lf og ri inn i daufan og rngan tma. Enginn vafi er vi, a hugi hans og dugnaur hratt af sta eim framfrum og framkvmdum, sem uru essu svii nstu rin. Verur hans v lengi minnzt sem eins af brautryjendum atvinnuuppbyggingarinnar hr landi um sustu aldamt. Ekki hfu allir skilning starfi saks Jnssonar. Hann stti um 500 krna styrk tv r til Alingis ri 1897, til a ferast um og leibeina mnnum vi shsbygg-ingar og frystingu, en fkk neitun. Rist hann til starfa hj erfingjum Ottos Wathne og byggi fyrir strt shs Akureyri og stri v 6 r. ri 1905 fr hann a ba nglabakka orgeirsfiri. ar drukknai hann rmlega ri sar, 4. jl 1906.

rtt fyrir erfitt rferi og rngan efnahag essum rum, var rist shsbyggingar vsvegar um landi. Vi Faxafla voru bygg nokkur hs nstu r og eins hr Vestfjrum. ri 1903 voru alls 40 shs landinu, aallega tlu til ess a frysta og geyma sld til beitu. Fjlgai eim rt nstu rum og uru jafnframt strri og fullkomnari og hleyptu nju bli sjvartveg landsmanna.

Sagan um sak Jnsson er tekin beint upp r grein
Hfundur Jn Pl Halldrsson,

Titill: Beitugeymsla og upphaf shsa slandi,

gir, 4. Tlubla (01.04.1983), Blasa 170

http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4882761

Myndir af shsum:

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Icehouses


Vitni a Hruni

gr fr g Hrpu fyrsta sinn. ar var Aljagjaldeyrissjurinn me rstefnu, rstefnuna Iceland's Recovery. g fr vegna ess a g vildi hlusta Krugman og fleiri gta frimenn tj sig um slenskan veruleika og g fr sem andfsmaur, andfi gegn kasnkaptalisma og eim hkjum sem hann styst vi. g fr lka vegna ess a g vil taka tt a afhjpa blekkingu, blekkingu um a allt s upplei slandi og a hafi tekist a n tkum "vandanum" me aferum og hugmyndafri IMF.

Rstefnan ea s hluti hennar sem g sat (eftir hdegi) kom vart. Ekki glrusningar me stplaritum r hagtlum, Ekki heldur varp Steingrms Sigfssonar fjrmlarherra, ar kom ekkert vart nema hva hann fri IMF miklar akkir fyrir veitta asto og hva hann eyddi miklu pri a segja hva honum tti srt a allir krfuhafar og innistueigendur hefu ekki fengi btt upp topp og hva sland tti ekki a vera fordmi v etta ml vri allt svo leiinlegt, menn sem rki ttu a borga skuldir snar. Orra Steingrms var eins og hann hefur tala san hann komst til valda nema hann er kokhraustari nna, stainn fyrir "vi--miju-bjrgunarstarfinu" er kominn tnninn "vi-erum-bin-a-n-tkum--vandanum".

En a kom vart hvernig sumir tluu og orra eirra endurmai varnaaror yfir kerfi sem ekki er lagi, kerfi sem getur sprungi og egar me miklum hvelli. Og var ekki veri a tala um neitt slenskt hrun. annig var Simon Johnson afar hugaverur, hann ttar sig vel stu slands og hefur fylgst vel me hva hr er a gerast og hann ttar sig lka vel stu hagkerfa heimsins dag. a sem hann sagi var grafalvarlegt en hann sagi a me hrfnum hmor annig a au avrunaror sem hann hrpai t salinn voru eins og glettni.

Hann sagi m.a. "Only the Paranoid will survive" eirri merkingu a a s mikilvgt a gera r fyrir eim mguleika a allt fari versta veg (worst case scenario) og hann fr me salinn inn heim samtarmanna heimskreppunni miklu og hvernig flk hefi haldi a kreppan vri bin ur en hn skall enn alvarlegri og hvernig a hefi veri vanmeti eim tma hvernig hagsveiflurnar berast t um kerfi. Bi Simon Johnson og Paul Krugman lstu hyggjum hva gti gerst ef brotlending yri evrulandi og hvaa hrif s brotlending gti haft USA og ar me heimshagkerfi.

a var ekkert minnst Kna essari rstefnu, nema a kom fram a allt benti til a IMF myndi flytja hfustvar snar til Kna fyrr en seinna v sjurinn arf skv. skipulagsskr a vera stasettur ar sem hagkerfi er strst. a hafi ekkert veri rtt velti g fyrir mr hvaa hrif a hefur fyrir knverskt hagkerfi ef USA brotlendir. Grarlegir fjrmunir fr Kna eru bundnir USA og raunar fjrmagna USA stjrnvld sig nna knversku f.

a var hollt a f greiningu utanakomandi slandi og m.a. kom fram hve lti tflutningur fr slandi breytist astur hafi veri tflutningi afar hagstar. a s vegna ess a 2/3 hlutar tflutning su l og fiskur og ar rist tflutt magn ekki af efnahagsastum hrna. essi framleisla er annig a a er ekki hgt a gera eins og sumum rum greinum, framleia meira og meira ef a er hagsttt ver (leyfilegur veiddur fiskur er fast magn og kvtinn rst ekki af v hva fst miki evrum ea dollurum fyrir fiskkli).

a var lka athyglisvert a sj og finna hva hagfringar lesa mismunandi stuna og eru ekki allir sama mli um aferir. Sumir eirra eru mjg arrogant og nefni g ar t.d. Jn Danelsson sem ltur sjlfan sig og r kenningar sem hann boar eins og web 2.0 mdel hagfri (hann notai sjlfur slka samlkingu), nir og ferskir straumar takt vi tmann. En egar g hlusta Jn Danelsson hlusta g rbotahagfring r smiju eirrar hagfri sem aflandseyjan City of London er bygg , hagfri sem smellpassar vi annig samflagsger, passar eins vel eins rstjrnarrkjahagfri passai vi jrnbrslur Sovtsins ur en a kerfi fll saman kringum 1989. g gat ekki merkt anna en Krugman vri verulega ndverum meii og g held a Krugman tti sig miklu betur en Jn Danielsson eim brotalmum sem eru v kerfi sem nna getur hruni og egar og tti sig lka v a bak vi tlur er flk og samflag flks.

a stakk mig verulega hve mikill samanburur var essari rstefnu mli margra rlandi og slandi og lti veri vaka a rland hefi gert mistk en sland gert a rtta, a lta bankana falla og sji bara hvernig fr fyrir rlandi. a er ekki svo, a var ekki mgulegt fyrir sland a gera anna stunni og s sta sem Bretar og jverjar hafa fyrir a vilja hneppa slensku jina skuldafangelsi vegna netbanka er s sama og nna er alls staar fjrmlakerfum heimsins. Eignir nar eru sndarpeningar reikningum en a m fyrir alla muni ekki frttast a a s ekkert bak vi essar tlur, a m ekki niurskrifa tapaar skuldir vegna ess a ltur bkhaldi ekki ngu vel t, er ekki hgt a blekkja lengur.

En margar skuldir heiminum dag eru sndarskuldir, skuldir sem enginn borgunarmaur finnst a nema a me klkindum og bellibrgum s hgt a koma einhverjum annig astu a honum s rngva til a borga essa skuld og allra best virkar blekkingin ef hann virkilega trir sjlfur a hann eigi a borga. a er v miur alltaf auveldast a blekkja og hlekkja sem eru valdalausastir orru og jflagi og sem egar eru hlekkjum. ess vegna taka flug stjrnvld (og valdalaus stjrnvld eins og hin slensku) tt blekkingarleiknum og koma skuldafjtrum almenning.

Vandaml ra val ljst alveg fr eim tmum sem bankarnir fllu slandi. umrtinu eirra daga sogaist f fr tjrum evrulands yfir stai eins og skaland ea alls staar sem peningamenn tldu a eir vru vari og miki frsog var rlandi og vi l hruni. Stjrnvld ar brugu a r a tryggja allar innistur bnkum a fullu og hfu eim tma a traust a a tkst a hemja tfli og raunar streymdi f sem reki var fltta annars staar um skei til rlands. a var alveg ljst llum sem horfu og um a var rtt efnahagsvefsum a fyrr ea sar kmi a rskum skuldadgum.

rar hfu me essari ager keypt sr fri um stundarsakir og hfu til ess traust. Sm slands og str slenskra banka var hins vegar annig a a var engan hgt a blekkja og hugsanlega munum vi sj a afturbliki sgunnar egar lengra lur fr a slenska hruni var essum tma einfaldlega vegna smar landsins sem og ess hvernig a var stasett jarinum. a var hugavert og ntt fyrir mig a einhver erlendu fyrirlesaranna (man ekki hver, minnir Johnson) taldi hrif af gengismunaviskipta (carry trade) sem srstaklega tengdust slandi ofmetin, a hefi gerst allst staar a peningar leituu r hinum gmlu miju Evrpu (skaland) ar sem vextir voru ofurlgir yfir jarana og hann varai vi vntingum rkja varandi evruland, jrkin hldu a me v a komast anga inn fengju au lga vexti en annig yri a ekki, au yru skaland.

Fyrir utan varnaaror Simon Johnson og glgga sn hans hagsveiflu ntmans, myntir og viskipti landa milli fannst mr Gylfi Zoega bera af og lsa vel eirri tilfinningu sem g hef gagnvart v sem gerist og er a gerast slandi. Paul Krugman mltist vel eins og g tti reyndar von en g les oft pistla hans Nytimes.com

egar slensk stjrnvld (j hinn sami Steingrmur og c) reyndu a tjnka vi okkur og f okkur til a kokgleypa Icesave var gjarnan notu orra um a vi vrum brn hengiflugsins. Nna tala slensk stjrnvld (j hinn sami Steingrmur og c) um a nna sum vi upplei og bin a ra vi vandann. En annig var ekki tnninn lok rstefnunnar Hrpu. a er alveg ljst a a er alvarlegt stand efnahagsmlum okkar heimshluta og a getur vel fari kollsteypur og dmnhrif eirra geta ori fyrirsjanlegar og svo strar a okkur rar ekki fyrir v.

etta var tilfinningin sem g fkk eftir essa rstefnu. a getur veri a essi samkoma Hrpu s punktur tmalnu ess stands sem varir nna, punktur milli ess stands sem setti sta hrun slandi og leysti upp a samflag sem hr var og ess stands sem mun vara lengi og setja sta ldur va um lnd, ldur sem hfum ekki astur og tki til a meta nna hvar muni fjara t. En ef a gerist fylgir eim strldum "social disruption", breytingar samflagi sem ekki eru hagfrilegar og a getur veri byltingar og str og breyttar jflagsgerir og allt ar milli. a IMF hafi umdeilanlega fari mjkari hndum um sland er a hefur gert rum lndum er a a endurreisa sams konar hagkerfi og fll saman, hagkerfi sem virkar illa eirri samflags- og framleisluger sem vi stefnum inn .

Ef til vill erum vi vitni. Vitni a v sem Slavoj Žižek kallar fjrbrot kerfis sem er a eya sr sjlfu og vi getum bjartsni okkar vona a vi taki ruvsi kerfi, kerfi almenninganna (commons). En a getur lka fari verri veg.

Slavoj talai um nlega Wall Street mtmlunum me manngerum endurmi (human microphone) og sagi hann :

They tell you we are dreamers. The true dreamers are those who think things can go on indefinitely the way they are. We are not dreamers. We are awakening from a dream which is tuning into a nightmare. We are not destroying anything. We are only witnessing how the system is destroying itself.

Hr er grein me torgvarp Slavoj Wall Street

Or hagfringa egar eir tala til almennings og tala ml sem flk skilur geta veri hrifark. annig er slagor eirrar hreyfingar sem mestar vonir eru bundnar vi dag, hreyfingar sem hfst Wall Street en skir einnig rtur evrpsk mtmli og mtmli mi-austurlndum og breiist um heiminn stt orru hagfringsins Stiglitz, stt grein sem hann skrifai Vanity fair um 1% flki.

Upp risu 99%.


mbl.is Evran hefi ekki bjarga
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Skrtin umsvif Skla .... og srbankajnustan

mrgum lndum sem sem bla fjrmagns hefur sprungi eins og gerist slandi er slagnum milli alu (99 % flksins) og fjrmlaeltu (1% flksins) ekki loki vi a heldur verur kjlfari gfurleg eignatilfrsla og a myndast stand hamfarakaptalisma. Vi slandi ttum a skoa hva gerist annars staar vi svipa galopi kaptalskt aflandseyjuhagkerfi og einnig a lra af hva gerist slandi egar Bjrglfur kom fr Ptursborg me sitt f inn slenskt bankakerfi og hva skamman tma tk a setja hr allt hvolf og breyta samflaginu, atvinnulfinu, stjrnmlalfinu og fjlmilum skopparakringlur sem skoppuu kringum hans hagsmuni og sog afar frra manna auleg slands. essu sogi voru bankarnir eins og hrstiryksugur. ljsi essa er elilegt a vi spyrjum spurninga um akomu og umsvif Skla Mogesens nna slensku athafnalfi. Hann er skrifaur fyrir flagi, Ttan en hrein eign ess mun ekki vera nema 35 milljnir en flagi hefur samt haft mikil umsvif, keypt hr upp eignir. Skli hefur lka keypt sig inn MP banka og keypt hs og jarir og sitt hva smlegt og strt. a er engin sta til annars en skoa akomu manna eins og Skla og ra hver greiir lei eirra og hvort eir eru a vinna a uppkaupum standi hamfarakaptalisma og tryggja hagsmuni fjrfesta, hugsanlega sn sjlfs en hugsanlega lka annarra sem eru ekki svisljsinu en eru vinir slands ea lfar sauagru?

Vi vitum a erlendir fjrfestar eins ogEndre Rsjog Joe Lewis http://en.wikipedia.org/wiki/Joe_Lewis_(British_businessman) hafa tengst MP banka og a er frlegt a fara yfir feril eirra og velta fyrir sr hvort slkir menn og fjrfestingar eirra eru a sem vi viljum slandi. Viljum vi keppast vi a ba haginn fyrir slka fjrfesta, fjrfesta sem hafa spa til sn f me gjaldeyrisbraski eins og Joe Lewis ea fjrfesta sem hafa veri vafasmu samkrulli til a komast yfir orkulindir fjarlgum lndum eins o og Endre Rosjo.

Kannski er besta leiin til a komast yfir eignir slandi dag a vera tengdur banka og ekki skaar a hafa mis samband til a f srfyrirgreislu bnkum. Bestu srfyrirgreisluna f eir sem eiga bankana, annig var a bjrglfatmanum og annig virist a vera nna. a er margt sem bendir til a Skli Mogesen hafi fengi srstaka fyrirgreislu bjrglfsbankanaum fyrir hrun, afar srstaka.

g vil hr benda pistil Sigrnar Davsdttur um srbankajnustuna

MP og endursninginhttp://www.ruv.is/pistlar/sigrun-davidsdottir/mp-og-endursyningin

g lmi hann hr inn:

MP og endursningin

20.04.2011

Skli Mogensen fer fyrir hpi fjrfesta sem eru a endurfjrmagna og n undirtkunum MP banka. Spegillinn kannar viskipti Skla vi Landsbankann 2003. Oz virtist framski fyrirtki en draumarnir rttust ekki. kjlfari l svo skuldasl. Margir tru a fyrirtki tti mikla mguleika, keyptu hlutabrf Oz gra markanum og fru illa t r v. Landsbankinn hafi lna Skla Mogensen einn milljar. Af v voru rmlega 400 milljnir afskrifaar, samkvmt ggnum sem Spegillinn hefur undir hndum.

***

Margt af v sem gerist slensku viskiptalfi 10. ratugnum var eins og aalfing fyrir uppsveifluna og hruni ratuginn eftir. a var miki kapp og ekki alltaf mikil forsj. Gulli greip um sig, a var Oz og slensk erfagreining. a fru margir flatt viskiptum me brf eirra gra markanum sem er, eins og nafni bendir til, gagnsr og tti aeins a vera fyrir fagfjrfesta. En ekki slandi.

Oz var tknifyrirtki og eins og oft er me slk fyrirtki reyndu menn fyrir sr me hitt og etta, allt mjg snjallt en viskiptamdeli gekk ekki upp. Samningur vi Ericsson lofai gu en kom of seint, dotkom blan sprakk.

a sem einkennir oft frumkvla tknigeiranum er grarleg einbeiting vifangsefni. ruvsi hefst etta ekki. etta er rotlaus vinna, menn uppskera iulega lti lengi framan af, endalaus barningur og ldungis vst hvort etta veri nokkurn tma barn brk. etta er hin klassska frumkvlasaga. Og oft sagt a besta leiarljsi s vonin um a skapa gott fyrirtki, ekki gravonin.

Tilfinningin me Oz er a ar hafi grinn tt a vera heldur skjtfengnari. Og athyglin veri ru braski, ekki bara veri a byggja upp flugt fyrirtki. Lnasaga Skla Mogensens hj Landsbankanum bendir essa tt.

Spegillinn hefur undir hndum afskriftayfirliti Landsbankans fr 30. jn 2003. ar segir a Skli hafi gengi Srbankajnustu Landsbankans ri 2000 ,og tk veruleg ln bankanum v ri og setti a vei hlutabrf sn Oz og nnur hlutabrf sem hann fjrfesti . Skuldir Skla uru hstar rmar 1.000 milljnir krna ri 2001. Hkkuu meal annars a r vegna gengislkkunar krnunnar.

En hvernig var essi Srbankajnustu Landsbankans?* etta var einkabankajnusta, tti a vera fyrir gulltrygga eignamenn og svo miki einkaml a ln til eirra voru ekki afgreidd lnanefnd bankans. a tti enginn a vita um lnin nema s sem fr me mlin Srbankajnustunni og auvita tti a velja viskiptavinina vel. a mistkst tilfelli Skla.

Skli skuldai persnulega rman milljar. A vei voru a mestu skr hlutabrf. rslok 2001 yfirtk bankinn um helminginn af hlutabrfunum sem hann hafi a vei en au voru a hrapa niur nnast ekkert. Hlutabrf Skla Oz voru metin 2-3 milljara en fru niur lti. st enn eftir 500 milljn krna skuld. egar kom fram 2003 afskrifai bankinn etta allt. Setti 421 milljn krna til a mta fyrirsjanlegu tlnatapi essu mli og lagi til a afskrifaar yru endanlega 400 milljnir krna.

etta er sagan r afskriftaryfirlitinu. ri 2004 afskrifai Landsbankinn svo 45 milljnir Oz Communications. a ln var tryggingalausir tkkar.

En hvernig var staan hj Oz ri 2000 og 2001 egar Skli er a taka ln upp milljar til hlutabrfakaupa? Hn var reyndar ekki burug. Heildartap Oz fyrsta rsfjrungi 2000 nam tpum 100 milljnum sem var rflegt tap mia vi a tapi allt ri 1999 var tpar 70 milljnir krna. Veltan allt ri 1999 var um 70 milljnir, var 130 milljnir essum fyrsta rsfjrungi 2000. etta eru ekki tlur sem virast rttlta ln t brf gra markanum upp milljar. Og a er varla rfandi jkvtt fyrir fyrirtki a forstjrinn s me hugann vi eigi brask.

Sagan sem arna er sg er af umsvifamanni sem tlar ekki a ba eftir a fyrirtki sem hann er a byggja upp skili ari heldur tekur ln til hlutabrfakaupa. Og etta er lka kunnugleg saga um banka sem tekur lleg ve og arf san a afskrifa eftir v. ess m geta a breskum bankaheimi og reyndar vast roskuum mrkuum lta bankar ekki vi skrum brfum sem veum. Bara alls ekki.

Bankinn afskrifar arna yfir 400 milljnir krna. essum tma kostuu meal einblishs 20-24 milljnir svo afskriftin hefi duga fyrir 17-20 einblishsum, hbli fyrir 80-100 manns. En bankinn fkk reyndar aldrei miki af essum milljara lni snu til baka. Hr er hugavert a hafa huga a lnin eru veitt ur en Bjrglfsfegar koma a bankanum en afskriftirnar vera eftir akomu eirra.

a hefur ur veri nefnt a a er leiinlegt a vera me stuga neikvni egar menn taka til hndunum og byggja eitthva upp. a er ekkert tiloka a Skli hafi lrt af frum Oz og frunum sem Landsbankinn ltti af honum. En sagan um endurreisn MP banka sr kunnuglegar hlistur. arna kemur til sgunnar slendingur sem hefur selt fyrirtki erlendis, ekki vita hvort a eru eir peningar ea ln, lkt og egar Bjrglfur Thor Bjrglfsson og fair hans keyptu Landsbankann. Samkvmt heimildum Spegilsins ekkjast eir Skli og Bjrglfur Thor vel fr fornu fari. Svo eru a erlendir fjrfestar sem eru engir fagfjrfestar bankageiranum. Og fenginn mtur maur sem stjrnarformaur en sem hefur hvorki reynslu af n srekkingu bankarekstri. Og menn stefna 15-20 prsenta arsemi eigin fjr sem er bratt umhverfi me 1-5 prsenta vexti. a er erfitt a verjast eirri hugsun a etta hljmi allt eins og endurflutningur gmlu leikriti.

*essi lsing Srbankajnustunni var hf eftir heimildarmanni sem ur vann Landsbankanum.Eftir flutning pistilsins fkk Spegillinn r upplsingar fr rum fyrrum starfsmanni a viskiptavinir jnustunnar hefu veri srvaldir, bestu viskiptavinir bankans me a lgmarki 50 milljnir reiuf eignastringu. eir ttu a geta fengi skjta lnafyrirgreislu en me samykki lnanefndar 1 ar sem stjrnendur bankans stu. Stjrnendur vissu v hverjir fengu ln gegnum Srbankajnustuna. - a breytir v ekki a tilfelli Skla Mogensen tkst ekki vel til og ml hans ollu, samkvmt heimildum Spegilsins, miklu hugarangri Landsbankanum.


mbl.is Stofna ntt flugflag
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Greiningardeildir lgreglu, greiningardeildir bankanna og httusamflagi

blutmanum fyrir Hrun las g stundum netpistla ea hlustai fjlmila morgunssri ar sem sagar voru fjrmlafrttir dagsins. Vfrttirnar sem birtu spdma sna um stu ninu og horfurnar framtinni voru greiningardeildir bankanna. Nna er a spilavirki sem greiningardeildir bankanna rndu hruni me brauki og bramli og enginn tekur lengur mark bankaspeki, vi vitum sem er a a sem kemur r eim ranni er lti anna en veruleikablekking eirra sem lifa blffi og braski.

Rtt an fannst mr g vera komin aftur tmann, mr fannst g vera a rna sama textann, lesa frttir fr greiningardeildum sem voru vaktinni, sem su vinina sitja fletjum fyrir og voru sjlfir jnustu bjargvttarins og kunnu best allra a greina og meta hvar vru httur og ekki aeins a, hversu mikil htta vri fer hverjum sta og stundu.

tma greiningardeilda bankanna var samflagi sett fram eins og hringrs sem gengi fyrir peningum og t a skffa saman f hrgur sem kallair voru sjir me v a vita hvaa hlutabrf hvaa hlutaflgum og sjum poppuu upp og niur - a v er virtist t af v hvernig nnur brf einhverjum rum flgum poppuu upp og niur og leikurinn gekk t a geta sem nkvmast greint hva vri lei upp og hva vri lei niur og hve miki.

En tmi greiningadeilda bankanna er liinn og a sem fkk mig til a kippast vi nna morgun var lestur skrslu sem vitnai greiningardeildir lgreglu. a er skrsla fr Rkislgreglustjra, skrsla sem er bara til vegna ess a grunur var um a lgreglan hefi broti lg ea fari kringum lg me v a einstakir ailar tengdir lgreglu vru einkabisness vi lgreglu, skrsluna m sj hrna:
http://www.innanrikisraduneyti.is/media/frettir-2011/Aths.-rikislogreglustjora-4.10..pdf

a er svo svipu orra essari skrslu og var fyrir Hrun bankafrttunum a a lddist a mr s grunur a kannski vri etta eins, kannski vri essar greiningardeildir lgreglu lka merkilegar og greiningardeildir bankanna voru. Kannski vri mat eirra og sn tilverunni lka brengla og s sn greiningardeilda bankanna sem lsti heiminum sem risastru kasn var, s sn sem lsti eim sem stu vi fjrhttuspilin sem bjargvttum og strmennum.

Greiningardeildir bankanna tku tt og voru strir gerendur v spinna upp lygavef og breia yfir samsri gegn slenskum og erlendum almenningi, samsri sem fjlmargir tku tt , ekki bara rjtu trsarvkingar heldur vfemt net valdamanna fyrirtkjum, bankastofnunum, stjrnsslu og plitk me mrgum hjlparkokkum sem hilmdu yfir og tku tt blekkingarleiknum gegn broti af rnsfengnum.

Greiningardeild lgreglu leitar n a lgu, leitar a glpamnnum ur en eir fremja glpina og leitar a hvar hn a bera niur leit sinni a vininum. essa lgu og ennan vin finnur hn stum og rvntingarfullum almenningi sem hennar hlutverk s a hemja. Srstk htta er hpamyndun, ekki sst hpum sem setja ekki fyrir sig almenningsliti og hpum eins og hstkuflki. Svo virist greisluvilji almennings vera a minnka og frttir um stjrnarfari fyrir hrun gtu leitt til ess sem greiningardeild bank... lgreglu kallar fgafull vibrg.

a er eitthva vi etta innblik orru lgreglu sem fr mann til a skynja hvernig lgreglan ltur sig og hvernig hn ltur okkur, almenning landinu. Lgreglan eru vaktmenn og varliar sem hlusta tikki tmanum og leita eftir hvar eitthva gti komi upp sem gti umbylt essu kerfi sem vi bum vi, essu kerfi fanga og fangavara ar sem fangarnir eru skuldarlar sem arf a agta a hegi sr vel, haldi fram a vera me greisluvilja og passa upp a safnist ekki saman hpa, er voinn vs. Allra httulegast ef hparnir kra sig kolltta um almenningsliti.

Grpum niur skrsluna me litum fr greiningardeildum bank.... g meina greiningardeildum lgreglu og skoum orfri ar:

ann 30. september 2009 gaf greiningardeild t ntt httumat ar sem vara var v margvslegri gn. Sem fyrr var niurstaa greiningardeildar s a spenna myndi aukast jflaginu nstu vikum og mnuum.

vnt rs atbura og njar upplsinga tengdar hruni slenska fjrmlakerfisins gtu skammri stundu raska eim vikvma stugleika sem rkti. Boa hafi veri a nstu vikum yri ger opinber Rannsknarskrsla Alingis um hrun slenska fjrmlakerfisins. A hlfu nefndarinnar hafi veri upplst a skrslan myndi innihalda upplsingar sem yru jinni erfiar.

ann 7. oktber 2009 varai greiningardeild vi a margir ttuust a missa hsni sitt nstu vikum og mnuum. a kynni a kalla fram fgafull vibrg. Umran jflaginu gfi til kynna a greisluvilji almennings fri minnkandi. v standi kynnu a fylgja hpamyndanir og mtmli. rvnting innan vissra jflagshpa fri vaxandi og margvslegir ttir gtu sngglega auki lgu jflaginu.

egar g les ennan texta er g alltaf ruglu, etta gti veri skrifa af greiningardeildum dinna banka og mr finnst ekkert sem skilur a lgreglu ninu og banka sem hrundu, ekkert sem segir mr a etta su stofnanir sem g eigi a treysta og vinna me. Af hverju g a treysta eim sem ltur almenning sem vininn og talar ml og talar mli ess kerfis sem hrundi yfir okkur?

Svo leggur greiningardeild mat sjlfa sig og rttltir kaup lgreglu bnai af fyrirtkjum eigu lgreglumanna. Hall, g er ekki a lesa frttir fr greinigardeildum bankanna fyrir Hrun, etta er anna, etta er eftirhruns sland sem n kallar:

"Reynsla af httumati greiningardeildar er s a spr hennar hafa gengi eftir. kvaranir lgreglu um rstafanir sem gripi hefur veri til, ar me tali kaup bnai, hafa teki mi af eim. Greiningardeild telur enn vera rkjandi alvarlegt jflagsstand og lti urfi a gerast til ess a uppr sji. Lgreglan starfar enn samkvmt vibnaarskipulagi lgreglu vegna alvarlegs jflagsstands..."

Sennilega eru bar essar keimlku stofnanir - greiningardeildir banka og greiningardeildir lgreglu - afsprengi ess httusamflags sem vi bum vi og flagsfringar eins og Giddens og Rick hafa fjalla um. g velti fyrir mr hvort einhver von s a breyting veri standinu og egar g lt aftur tmann man g ur eftir svona grarlega rttltu standi, a var egar "vi num tkum verblgunni" og gerum "jarstt".

a var runum egar opinberir starfsmenn og margar starfsstttir bjuggu vi fst laun og 70% verblgu og vertryggar skuldir. Sigurvegarnir skrifa sguna og eir lta sinn sannleik koma fram, ekki sannleik eirra sem misstu hsni sitt misgengisrunum, ekki eirra sem fluttu r landi heldur valdamanna sem ba til jarstt r hrmungum sumra. Heldur eirra sem geru stt vi bankaheiminn og settu upp kerfi sem blsaug almenning 1985 og gerir a lka nna, kerfi sem virkai um tma og var alveg samkvmt verblguhagfringum eins og Milton Friedman. a er n kannski kaldhni rlaganna a frttamaur sem steig sn fyrstu plitsku spor misgengisrunum egar rvntingarfullt ungt flk sem var hneppt skuldafangelsi vegna vertryggingar essum rum og var forsvari fyrir hp sem flki stofnai, Sigtnshpinn - skuli nna vera sti yfirmaur eirrar lggslu sem arf nna a hafa agtur v a flk s a stofna hpa.


mbl.is Lgreglan fr a lgum vi innkaup
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Facebook agangi mnum loka

15okt-poster-99-minni

g hef samt fjlda flks stai a undirbningi a samstumtmlum 15. oktber Lkjartorgi. a kom minn hlut a ba til facebook vibur, kvaningu til flks a skr sig og g hef reynt a skrifa inn vegg ar mislegt sem varar vibur okkar Lkjartorgi og alheimsmtmlin samt v a setja upp vefsu fyrir Occupy Reykjavk.

a hafa yfir 400 manns egar skr a au muni mta og mrg hundru segjast kannski tla a mta. Seinast morgun setti g inn tengill ar lti myndband sem g tk grkvldi egar flk var a ba sig undir morgundaginn, mla skilti til a andfa heimskaptalismanum og flauta til leiks og prfa tknibna. Hr er a vdebrot:

Svo tlai g a setja inn nokkrar myndir af undirbningnum en br svo vi a bi var a loka facebookagangi mnum. g kemst v ekki facebook og breg v a skrifa hr moggabloggi til a koma framfri v sem g vildi setja vegg viburarins morgum og hvetja flk til a mta aljlegu samstumtmlin Lkjartorgi kl. 15.

Hr fyrir nean eru nokkrar myndir af undirbningi okkar. Fleiri myndir m sj

http://www.flickr.com/photos/salvor/sets/72157627773365007/with/6245682035/

Skiltamlun 14 oktber Kaptalismi ea framt

Fundur 11. oktber. Umrur

Skiltamlun 14. oktber 99 %

g vil lka benda http://soundcloud.com/tokumtorgin en ar setti g inn nokkur vitl tvarpi vi sem hafa undirbi mtmlin 15. oktber. Einnig vil g benda a vi erum me twitter tokumtorgin (sj hrnahttp://twitter.com/#!/tokumtorgin)og vefsunahttp://www.esjan.net/reykjavik/

einnig verur vonandi hgt a senda t hva er a gerast Lkjartorgi livestream. Slin ar er
g tla hr ekki a vera me neinar getgtur um hvernig stendur v a facebook agangi mnum er loka einmitt nna en lt fylgja me skjmyndir af vimti mnu vi facebook:
facebook-laesing-a-reikningi
facebook-laesing-a-reikningi2

mbl.is Mismunun va mtmlt
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

hrif og hugi knverskra stjrnvalda slandi

Knverskir athafnamenn hafa n huga a koma sr upp astu og standa a mis konar uppbyggingu slandi, ekki sst Norausturlandi. a er vel lklegt a hugi eirra astu og eignum sem tryggja astu hr slandi s tengdur langtmahagsmunum knverskra stjrnvalda m.a. varandi siglingaleiir, orkuvinnslu og herna Evrpu og Rssland. Allur frttaflutningur slenskra fjlmila af essum vntanlegu umsvifum er undarlega gagnrnislaus, minnir hvernig fjlmilar mru Bjrglf eldri eins og velgjrarmann slendinga og viskiptatframann egar hann kom, s og sigrai og js r sjum til a styrkja alls konar menningarstarfsemi. Allir sem komu til Bjrglfs og bu um styrk fengu styrk. Hann var gur, hann tti fjlmilana sem mru hann, hann tti bankana, hann tti flest ll fyrirtkin, hann stri papprsfrounni og r um tma hvernig hvirfla og hvert hn feyktist.

eir sem muna lengra aftur muna eftir Marshallastoinni sem kom til slendinga eir hefu grtt strinu og fr m.a. a byggja upp burarverksmiju Gufunesi sem msir tldu a hefi marghtta hlutverk. Mrgum slendingum hefur veri boi til Kna ekki sst flki stjrnmlum og fjlmargar knverskar sendinefndir hafa komi hinga. a minnir n lka Pentagon ferirnar hr den, fru ekki allir ungliar Sjlfstisflokksins slkar bosferir til a drekka sig hollustu vi bandarsk hernaarumsvif hrlendis? Hefur ef til vill llum slenskum hrifamenn stjrnmlum veri boi til Kna?

a arf frekar miki myndunarafl til a sj fyrir sr a nna a hugi eins knversks fjrfestis htel og ferainai slandi s partur af langtmaplotti knverskra stjrnvalda til a knsetja Evrpu, innlima sland sem knverska nlendu, reka slendinga burtu fr eigin landi og tryggja heimsyfirr Kna:-) En a arf ekkert myndunarafl, bara kalda rkhugsun til a tengja saman og skoa strra samhengi umsvif knverskra fjrfestingarfyrirtkja sem eru essi misserin a kaupa upp astu va um heim. essi fjrfestingarfyrirtki eru ger t af knverskum stjrnvldum. a mun rugglega koma sr vel fyrir slendinga amk ef friur helst heiminum a vera gum viskiptasambndum vi Kna sem og menningarsamskiptum. En a getur a a jni ekki hagsmunum slensks almennings til langs tma a landi s galopi fyrir erlendum fjrfestum sem eru a tryggja tk og yfirr yfir eignum og iju sem gerir sland byggilegt. a er nrtkt a sj fyrir sr orkuina og fiskveiar. Ef ll orkufyrirtki og allur rekstur kringum au og allur tvegur og vinnsla fisks vri eigu erlendra fjrfesta sem hefu sklkaskjl aflandeyjum (ea Peking) og svolgruu aan sig ll vermti og virisauka af iju flks hrlendis vri sland ekki anna en a sem a var eymdartma jarinnar, ftk og valdalaus nlenda, ofurseld rku og flugu strveldi.

Nna er staan annig a Knverjar eiga mikla uppsafnaa sji dollurum og eru aalkaupendur hrefna og framleiendur missa inaarvara t.d. ls. Knversk fyrirtki me fulltingi knverskra stjrnvalda eru essi misseri va heiminum umfangsmiklu "shopping spree" a kaupa og leigja land og astu til a tryggja hagsmuni Kna, bi varandi inaarframleislu en ekki sur varandi hagsmuni Kna sem voldugs heimsveldis.

Stjrnvld sem n sitja eru hrdd og ausveip vi alla sem eiga peninga og krjpa fyrir llum sem sveifla selabnkum, erlendri fjrfestingu. Margir slendingar hafa hag af a lika til me slka fjrfestingu, gylla hana fyrir almenningi slandi og ba til velgerarmenn og mannvini r fjrfestum. En a er ekki a sj a stjrnvld gti langtma hagsmuna almennings,hagsmuna sem eru flgnir a stjrnvld ea arir ailar lti ekki fr sr og semji burt allt a sem getur skapa ausld og farsld slandi framtinni.


mbl.is Byggir einnig upp Reykjavk
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband