Tjningarfrelsi - Hver m lsa slenskum veruleika?

g glest yfir fangasigri brur mns en g held a a s varhugavert a fagna of snemma. Mr snist hver n niurstaa essum mlaflkjum sem n eru lenskan sl-ensku samflagi hvort sem a eru Baugsml ea mlaflkjur um mlfrelsi Hannesar kalli n mlaferli og svoleiis astum vinnur s a endingu sem hefur mest fjrr og mest ol til a standa svona stappi. Dmur sgunnar arf hins vegar ekki a fara saman vi niurstur dmsmla og g hugsa a hvernig sem mlin fara a endingu muni tminn vinna me Hannesi. En g vona a Hannes veri eini maurinn slandi sem missir hsi sitt vegna ess a hann kunni ekki a uppfra heimasuna sna sjlfur. g veit a hann vildi taka t ummlin um Jn snum tma en a frst fyrir vegna ess a a urfti a fara gegnum millilii. g vildi hann hefi tala vi mig.

g rifja hr upp a sem g hef ur skrifa um etta ml undir titlinum "Tjningarfrelsi - Hver m lsa slenskum veruleika?

Blogg fr 7.10.05 gamla blogginu mnu Metamorphoses:

"egar g kom heim til slands var ntt ml brur mns algleymingi, ml sem g vissi ekki a vri til. a virast ll spjt standa honum essa dagana. ll bl og ljsvakamilar fjlluu um a hann hefi veri dmdur Bretlandi fyrir meiyri, fyrir a lta a v liggja a slenskur athafnamaur hafi komi undir sig ftunum eiturlyfjaslu. etta munu vera ummli sem sg voru fjlmilarstefnu slandi fyrir nokkrum rum og sem voru slenskri heimasu. a mun vera til einhver samykkt(Lugano samningur) sem sland er aili a, sem kveur um a dmar sem kvenir eru upp einu landi su afararhfir slandi. a er raunar elilegt fjljasamflagi, viskiptahagsmunir eru ekki bara bundnir vi kvei landssvi. En mr finnst skrti og bein og harkaleg afr a tjningarfrelsi hr slandi ef breskur dmstll getur kvei hva m segja slandi.

Geta slendingar geta ekki gagnrnt einhvern sem er atkvamikill slensku samflagi og lst slenskum veruleika n ess a eiga httu a falli dmur Bretlandi? g hef hinga til alltaf haldi a a sem vi segjum hrna slandi og slenskum vettvangi s eitthva sem vi urfum a vera tilbin til a verja fyrir slenskum lgum. g hef kynnt mr slensk lg og reyni a passa hva g segi mia vi au. g hef engin tk a kynna mr ensk lg og haga v sem g segi eftir breskum reglum og g geri r fyrir a a eigi vi um velflesta slendinga.

Brir minn mun hafa lti a v liggja a ekktur og valdamikill slenskur athafnamaur sem hefur nna dvalarleyfi London muni hafa augast eiturlyfjaslu. a er frlegt a bera etta ml saman vi dpsalalistann hans Bjrns, g s fjlmilum a nlega hafa tveir lgreglumenn sem nafngreindir voru listanum hafi mlaferli og krefjast fbta af Birni. a ml er reki slandi. bum essum tilvikum eru menn sakair um eiturlyfjaslu, menn sem augljst er a skaast af v a vera bendlair vi slka iju og bum tilvikum eru a ggn vefsu sem er a saknma - annars vegar ggn vefsu sem er vistu slandi og hins vegar ggn vefsu sem vistu er blogspot.

essi ml eru mjg hugaver t fr tjningarfrelsi, hver er lgsaga Internetsins, nr slensk lgsaga yfir a sem skrifa er blogspot og nr bresk lgsaga yfir a sem er skrifa slenskum vefrmum? Er alveg sama hvar vi vistum ggn okkar og upplsingar, er hgt a skja okkur til saka hvar sem er heiminum? Ea getum vi fengi okkur vefsvi Malasu ea einhverju landi sem ekki er aili a millirkjasamningum, skr okkur undir dulnefni og annig veri hrpendur tleg og tj okkur hmlulaust um slenskt samflag? a eru reyndar til nokkur slensk netsamflg ar sem flestir virast undir dulnefni og vettvangurinn er vistaur erlendis s.s. malefnin.com og hugsjon.com

g get ekki s a a s me nokkru mti mgulegt a koma bndum Interneti og ritstra orru ar me meiyralggjf, a er vissulega hgt a elta uppi sem skrifa undir nafni og sem skrifa vefrmum sem vistu eru slandi. En ef miklar hmlur og viurlg eru vi a flk tji sig undir nafni mun sennilega flest svona tjning fara fram nafnlaus og me htti ar sem ekki er hgt a rekja.

Tjningarfrelsi er hornsteinn lrissamflaga. Tjningarfrelsi er ekki bara a verja rtt eirra sem eru sammla okkur og tj sig ann htt sem vi viljum, tjningarfrelsi er lka fyrir vini okkar, vinslar skoanir og upplsingar og ggn sem okkur finnst a tti ekki a tj sig um. Tjningarfrelsi er lka fyrir rgbur og illmlgi. Flk verur hins vegar a vera tilbin til a verja ml sitt og sna fram sannleiksgildi eirra upplsinga sem a hefur fram a fra og sta refsibyrg ef upplsingarnar eru fengnar me lgmtum htti ea eru upplsingar sem ekki m birta t.d. sem vara einkahagi og persnuvernd.

a er rttltisml a sem minnstar hmlur su tjningarfrelsi, mrgum tilvikum er a eina vopn hins sma og rttlausa a hafa rdd og geta tj sig um kgunina. annig er hins vegar a samflg eru oft skipulg annig a eina rddin sem heyrist og bergmlar samflaginu eru rdd eirra sem hafa egar vld og hrif - og a eru gangi alls konar mekanismar til a agga niur raddir jaarsettra hpa. Heimspekingurinn Voiltaire sagi :"I disapprove of what you say, but I will defend to the death your right to say it" og g vil geta sagt a sama. a skiptir ekki mli hversu vel okkur gejast a v sem einhver segir, a mikilvgasta er a a su sem minnstar hmlur lagar tjningarfrelsi vikomandi.

Einn liur kgun er a maur s dmdur eftir leikreglum sem maur ekkir ekki og sem maur hefur enga mguleika a hafa hrif . Vi slendingar getum fylgst vel me slenskum lgum og ef okkur finnst au sanngjrn getum vi barist fyrir breytingum eim. Vi hfum hins vegar enga mguleika a hafa hrif bresk lg og fst okkar vita einu sinni hvaa lg og reglur gilda Bretlandi - g geri r fyrir a fst okkar hafi leitt huga a v a au gtu urft a hlta dmi tlndum yfir a sem vi segjum hrna.

a hvernig vi tjum okkur um slenskan veruleika er hluti af slenskri menningu. En hrna er tjningin oft svo hmlulaus og tillitslaus vi menn og mlefni a a er rf njum vinnureglum. Hrlendis eru gfurlega margir sem tj sig netrmum og eir tj sig oft alveg eins og eir vru a tj sig vi vinahp sinn einkasamkvmi. a hefur komi sumum bloggurum illa a hafa ekki vihaft ngu mikla var umtali. gst sastlinum missti fjlmilamaur RV vinnuna vegna ess a hann fr mjg vgnum orum um nafngreinda slendinga bloggsu sinni. a var umra um etta ml og bloggfrelsi mlefnavefnum og g skrifa ar 26. gst svohljandi hugleiingu:

".......
a eru v miur margir slendingar sem tj sig svona bloggsum, srstaklega er margt ungt flk sem finnst svona tjningarmti bara vera elilegur. g veit a margt af v flki er gtt sem einstaklingar en a kann sr bara ekki hfs opinberri orru. a er lka annig me slenskt samflag a til skamms tma hefur veri hr mjg einleitur hpur slendinga sem allir hugsa mjg svipa og vi hfum ekki kippt okkur neitt verulega upp vi ruddalegt orfri, vegna nlgarinnar ekkjum vi einstaklingana bak vi og vitum hvaa meining br a baki. rum samflgum ar sem fjlbreytileikinn er meiri og fjldinn meiri hefur etta aldrei liist. a myndi strax vera fari mlaferli ef flk leyfi sr sumt af v orfri sem g hef s slenskum bloggsum.

g hef oft ska ess a einhver sem ori hefur illa fyrir barinu umru bloggsum fari ml og a ml yri til umru fjlmilum, g held a a vri einn liur v a bloggarar lru mrkin milli ess sem eir mega segja. g er viss um a flk gtir ora sinna betur ef a kostar a mrg hundru sund a svvira ara.

Reyndar rifjast a upp fyrir mr nna a brir minn lagi fram tprent af bloggsu mlaferlum sem hann er sakborningur nna, .e. essu gsalappamli. ar hafi bloggari sem tengdur er fjlskyldu Halldrs Laxness rist brur minn af fullkominni heift og ori sjlfum sr til skammar me nskrifum. essi skrif bloggarans lstu lka djpstum fordmum hans samkynhneigu flki, fordmum sem hann geri sr byggilega ekki grein fyrir sjlfur.

essi bloggari er listamaur sem g di og g hef oft gaman af a lesa etta blogg og skoa verk hans, ekki sst vegna ess a bi orum hans og myndum br kraftur. Svona svipa eins og bloggi dr. Gunna sem er geysiskemmtilegur bloggari sem a til a vera vginn og kjarnyrtur egar hann talar um menn og mlefni. En mr finnst aalatrii a dma ekki flk af v sem a gerir verst og hafa hugann vi a bloggi og svona tjning almennings er nr miill og a eru einn bernskubrek ar, flk er ekki bi a lra hvernig a umgangast svona mila..."

egar g les etta yfir finnst mr lfi skrti, g hef oft ska ess a einhver hefji mlaferli til a lkka rostann netverjum og kenna eim mannasii en svo hefur a gerst a Jn lafsson sem er ekki vammlausasti maur slandssgunnar (smn til a prfa hva margar milljnir g arf a borga fyrir etta :-) hefur gerst s krossfari og brir minn ori s sem var sakborinn.

g held a vi ttum a reyna a lra af reynslu annarra og reynslu brur mns og vera vibin v vi verum stt til saka bi fyrir a tala gtilega um menn og mlefni og fyrir brot hfundarrtti. Hvort tveggja er hjkvmilegt eim miklu hrringum sem eru samskiptamunstri okkar egar vi hringsnumst inn netsamflagi - r venjur og au lg og r reglur sem gilda um orru og hver m tala og hvenr og hvernig og hver or og hugsanir og hver m nota or og hugsanir og hin hefbundnu lg um tjningarfrelsi og eignarrtt hugverkum eru engan veginn takt vi hin nja netsamflag.

g geri r fyrir a brir minn hafi vel veri mevitaur um httu mlaferlum sem hann tk me essari orru en hafi bist vi v a a yri mlaferli slandi mia vi mildu meiyralggjf og refsingar sem hr tast. a hefi lka veri lklegt a a neikva kastljs sem myndi beinast a Jni lafssyni ar sem fort hans yri ger tortryggileg yri til a mlaferlin skuu Jn mest sjlfan. Sumir bloggarar tala mjg rtinn htt um ekkta einstaklinga og fyrirtki, ekki sst stjrnmlamenn, eiginlega stundum ofurdrambi eirra sem halda a eir su hultir vegna ess a stjrnmlamenn ea fyrirtki sem urfa a varveita mynd vilja me engu mti vera umrunni baair neikvu ljsi, skotspnir grusagna og nirandi kjaftasagna.

Brir minn vera gri lei me a vera pslarvottur og g vona a hann haldi uppi flugri mlsvrn, g vona a orra slandi veri framtinni annig a hann og arir slendingar geti gagnrnt miskunnarlaust sem me vldin fara - hvort sem a eru fjrmlaleg ea stjrnmlaleg vld - og a allir slendingar hafi agang a upplsingum og ggnum en au su ekki loku inn fyrir tvalda og g vona a einhvern tma komi skilningur v a vi erum a fara inn remix tma ar sem ekkert er a v a endurnta og endurvinna upp r verkum annarra.

Mr finnst r sakir sem hann hafa veri bornar tveimur skyldum mlaferlum vera rum ri spurning um hver m lsa slenskum veruleika og hver m skr slenska sgu. Me essu er g ekki a gera lti r rttmtri gagnrni verk hans ea hann veri a standa fyrir mli snu en s afr sem er a honum nna er svo heiftug a a nlgast vitfirringu."


mbl.is Yfirrttur gilti dm sem kveinn hafi veri upp yfir Hannesi Hlmsteini
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sasta frsla | Nsta frsla

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband